Publikacja zawiera wnioski z badań terenowych prowadzonych przez autorkę i współpracowników na obszarze woj. warmińsko-mazurskiego w roku 2000 (pierwsza część raportu ukazała się w 2001 r.) oraz w roku 2002. Przedmiotem badań w tym etapie, uzupełnionych o sondaż przeprowadzony na terenie woj. lubuskiego, ?była sytuacja kobiet, mieszkanek osiedli, oraz dostrzegane przez nie problemy dzieci i młodzieży?. Analiza materiału skupia się wokół takich zagadnień, jak sytuacja materialna kobiet (zróżnicowanie ubóstwa, źródła utrzymania, troski i niepokoje, zadłużenie), strategie radzenia sobie z brakiem pieniędzy, role rodzinne biednych kobiet (utrata pracy, prowadzenie gospodarstwa domowego), konflikty w rodzinach, zdrowie kobiet w sytuacji ubóstwa, opieka nad starymi członkami rodzin, szanse edukacyjne dzieci i młodzieży, stosunek kobiet do wyborów i partii politycznych. Wyniki badań w pełni potwierdziły tezę, że to kobiety ?żyjąc w wiejskiej enklawie ubóstwa, praktycznie obarczone zostały odpowiedzialnością za przetrwanie biologiczne, zapewnienie rozwoju i przyszłość dzieci, stałą troską o dzień dzisiejszy i jutro całej rodziny?. Zaistniała sytuacja wymaga opracowania strategii pomocy ? natychmiastowego reagowania na występujące braki pieniędzy i jedzenia w wielu popegeerowskich rodzinach, a także strategii długofalowej i systemowej, która pozwoli zaktywizować środowiska lokalne i samych mieszkańców do wychodzenia z sytuacji, w jakiej się znaleźli.

Spis treści:

1. WPROWADZENIE 
 
2. DOBÓR PRÓBY I CHARAKTERYSTYKA BADANYCH KOBIET 
2.1. Wiek, stan cywilny i dzietność badanych kobiet 
2.2. Wykształcenie 
 
3. SYTUACJA MATERIALNA KOBIET I ICH RODZIN 
3.1. Zróżnicowanie ubóstwa 
3.2. Sytuacja materialna - miary ubóstwa 
3.3. Źródła utrzymania 
3.4. Samoocena sytuacji bytowej 
3.5. Troski i niepokoje 
3.6. Brak pieniędzy i zadłużenie 
 
4. STRATEGIE RADZENIA SOBIE Z BRAKIEM PIENIĘDZY 
4.1. Strategie radzenia sobie - analiza literatury 
4.2. Strategie kobiet i ich mężów - wyniki badań własnych 
4.2.1. Strategie kobiet 
4.2.2. Strategie mężczyzn 
4.2.3. Zachowania mężczyzn związane z szukaniem pracy - opinie kobiet 
 
5. ROLE RODZINNE BIEDNYCH KOBIET 
5.1. Praca zawodowa kobiet wiejskich 
5.2. Utrata pracy 
5.3. Czynności życia codziennego związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego i presumpcja 
5.3.1. Prowadzenie gospodarstwa i presumpcja 
5.3.2. Prace poza domem 
5.3.3. Sprawy w urzędach 
5.3.4. Decyzje gospodarcze 
 
6. KONFLIKTY W RODZINACH 
 
7. ZDROWIE KOBIET W SYTUACJI UBÓSTWA 
7.1. Zdrowie jako kategoria opisu położenia społecznego 
7.2. Kryteria opisu stanu zdrowia 
7.3. Dolegliwości zdrowotne deklarowane przez respondentki 
7.4. Samoocena zdrowia 
 
8. OPIEKA NAD CHORYMI, NIEPEŁNOSPRAWNYMI I STARSZYMI CZŁONKAMI RODZIN - SATYSFAKCJA I TRUDNOŚCI ZWIĄZANE Z OPIEKA (Elżbieta Czapka) 
8.1. Kim są podopieczni? 
8.2. Długość okresu sprawowania opieki 
8.3. Trudności i satysfakcja doświadczane przez opiekunów 
8.3.1. Trudności związane z opieką 
8.3.2. Satysfakcja związana z opieką 
 
9. SZANSE EDUKACYJNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z OSIEDLI BYŁYCH PEGEERÓW (Ewa Sikora) 
9.1. Edukacja jako szansa na przyszłość 
9.2. Równy dostęp do szkół? 
9.3. Młodzież na rynku pracy 
9.4. Oczekiwane formy pomocy 
9.5. Wnioski końcowe 
 
10. STOSUNEK KOBIET DO WYBORÓW, PARTII POLITYCZNYCH I ICH LIDERÓW (Marek Butrym) 
 
11. UWAGI KOŃCOWE I SUGESTIE 
 
ANEKS 
Działania b. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (Oddział Terenowy w Olsztynie) na rzecz mieszkańców byłych pegeerów 
 
1. Zatrudnienie 
1.1. Działalność na rzecz zatrudnienia kobiet z osiedli byłych pegeerów 
1.2. Inne działania 
 
2. Działania na rzecz poprawy standardu życia i edukacji dzieci i młodzieży z terenów popegeerowskich 
2.1. Opieka zdrowotna 
2.2. Dożywianie i kolonie 
2.3. Edukacja 
 
LITERATURA 
SPIS TABEL