Objazd granic, czyli wstęp do Miasta
Akropolis? Nekropolia? Triumf nad Naturą? Obrysowany i otoczony Orbis interior? Kartezjuszowy ideał zbudowany przez rozum? Wittgensteinowska metafora języka i poznania? Reprodukcja boskiego aktu kreacji? Kryształ przestrzeni?
No i Miasto - bez nas? Mieszkańców, wędrowców, swoich/obcych i innych. Niespieszny przechodzień, flaneur, włóczęga, turysta, pielgrzym. Kobieca/ męska percepcja. Ciało i miasto. Siedlisko, zamieszkiwanie, dom i źródło prospektów wizualnych iluminacji. Samotność i wspólnota. Codzienność i święto...
Miasto - ale jakie? Można by spytać, parafrazując słowa Gianniego Vattimo, który w swoim czasie pytał o możliwości jednolitego określenia źródeł hermeneutyki. W istocie bowiem problem nieodmiennie jest ten sam. I wynika z pragnienia wspólnej konstytucji. Pragniemy języka uniwersalnego, który wszystkim nam - takoż tu, jak i gdzie indziej - pozwoli mówić o jednym. Takie nasze marzenie o wspólnym dostępie do rzeczy samej...
Figura Miasta - nigdy jednolita i raz na zawsze ustalona - funkcjonuje w naszej świadomości w wielu różnorakich odmianach. Przechadzając się po nim, odkrywając nieznane zakamarki odnajdujemy urok peryferii, zmęczeni zaś samotną peregrynacją wracamy na Rynek - współczesną agorę, centrum. Jako realna przestrzeń naszego bycia w świecie, znak naszego zakorzenienia w rzeczywistości intersubiektywnej, Miasto podlega nieustannej rewaloryzacji i kontekstualizacji w naszej świadomości. Nie ma chyba bytu, który interesowałby jednocześnie tak wiele różnorakich dyscyplin naukowych a w ich obrębie zatrudniał niezliczoną wprost mnogość metodologicznych dyskursów.
Z pewnym żalem przechodzimy zatem od Całości do części, szczerze ufając, iż mikroświat fragmentu pozwoli nam przedstawić się z większą ostrością. Tniemy przeto nasz przedmiot na coraz precyzyjniejsze elementy: oto mówimy o agorze, centrum, przedmieściu, peryferiach, ulicy, domostwie. Lecz Miasto parcelowane przez rozgorączkowany, analityczny umysł za każdym razem obwarowuje się - niczym ów symboliczny już, Herbertowski kamyk - swoimi nieprzejrzystymi granicami.

Spis treści:

Adrian Gleń, Objazd granic, czyli wstęp do Miasta.

Rozdział I - Pisanie (zamiast) miasta 

• Paweł Marcinkiewicz, Perspektywa planimetryczna w mieście a kartezjańskiego
 
• Artur Ziontek, Przestrzeń bycia. Bohater literacki Andrzeja Żuławskiego, o mieście i jego przymiotach
 
• Adrian Gleń, Sam w mieście innych, O późnej twórczości Mirona Białoszewskiego
 
• Ryszard W. Wolny, Obrazy miast australijskich w ?Gotterdammerung cafe" Andrew Taylora
 
• Sławomir Sobieraj, Dysonansowe serenady. Obrazy miasta w poezji Tytusa Czyżewskiego
 
• Michał Kaczmarek, ?Dukla jak memento". Zmienne oblicza ?Dukli"
 
• Andrzeja Stasiuka jako egzemplifikacja prozy pamięci
 
• Małgorzata Łuczak, Pamięć miasta. Motywy z ?Niebieskiej menażerii" Izabeli Filipiak
 
• Roman Bob ryk, Miasta Zbigniewa Herberta
 
• Justyna Urban-Puszkarska, Miasteczko ? Sortento w wybranych utworach Stanisława Czycza
 
• Joanna Frużyńska, Czasoprzestrzeń miasta w ?nowej powieści".
 
• Przypadek ?Odmian czasu" Michela Butora
 
• Julian Kornhauser, Miasto trzech generacji poetyckich

Rozdział II - Miasto rozproszone

 
• Jacek Gutorow, Palimpsest czy szyfr? O przedstawieniach (po)nowoczesnego miasta amerykańskiego
 
• Artur Nowaczewski, Metropolia bez centrum. Trójmiejskie mity przestrzenne w literaturze współczesnej
 
• Bartosz Małczyński, ?A może naprawdę nie było już miasta...". Wątki urbanistyczne w prozie Brunona Schulza
 
• Anna Modelska, Sarajewo
 
• Adam F. Kola, Miasta wojny. Belgrad Momo Kapora i Sarajewo Żeljko Vukovicia
 
• Stankomir Nicieja, Londyn i jego kondycja: historyczny i społeczny kontekst rozwoju miasta w powieściach
 
• Martina Amisa Forsa i Pola Londynu
 
• Sławomir Kuźnicki. ?Miasto widzialne, lecz nie widziane".
 
• Londyn w "Szatańskich wersetach" Salmana Rushdiego
 
• Ilona Dobosiewicz, Wiktoriańskie miasto przemysłowe i jego mieszkańcy w powieści Elizabeth Gaskell ?North and South"

Rozdział III - Przechadzki i przejścia

 
• Wacław Grzybowski, Po co jest miasto? - według Tomasza Mertona . Krystyna Kossakowska-Jarosz, Spór o używki. Górnośląski wątek antyurbanistycznej debaty przed I wojną światową
 
• Adela Pryszczewska-Kozołub, Dokument o wznoszącej się z ruin Warszawie. ?Stolica" Poli Gojawiczyńskiej
 
• Agnieszka Jarzyńska, ?Prawdziwy dramat rozgrywa się w mieście". Przestrzeń miasta przestrzenią teatru
 
• Adrian Gleń, W skalnym mieście. Parę uwag o Krymie, Mickiewiczu i rozumieniu (z perspektywy XX-wiecznego wędrowca)

Aneks

Thomas Merton, Ulica jest miejscem świętowania 
(Tłumaczenie Wacław Grzybowski)

Thomas Merton, Jak wjechać do dużego miasta 
(Tłumaczenie Wacław Grzybowski)

Thomas Merton, A więc żegnajcie miasta 
(Tłumaczenie Wacław Grzybowski)

Thomas Merton, Z cyklu ?Cables to the ace" [fragmenty] 
(Tłumaczenie Wacław Grzybowski)

Momo Kapor, 011 [fragmenty] 
(Tłumaczenie Henryk Jaroszewicz)