Praca dotyczy kompetencji tekstotwórczej absolwentów gimnazjum. Liczy pięć rozdziałów, w których autorka zajmuje się rozwojem i kierunkami badań wiedzy o tekście, w kolejnych częściach rozważa problem tekstu w szkole, w wybranych programach i podręcznikach. Część analityczna dotyczy badania tekstu pod kątem ustalenia kompetencji tekstotwórczej uczniów gimnazjum. Analizie poddano strukturę rozprawki, sygnały delimitacji, składniki ramy, wskaźniki orientacji w dyskursie, tło pragmatyczno-komunikacyjne, aksjologię oraz wybrane cechy językowo-stylistyczne. Pracę zamyka badanie nauczycielskich recenzji wspomagających doskonalenie umiejętności pisania oraz propozycja nowego modelu lekcji poprawy tzw. wypracowań. Tematyka pracy ma charakter interdyscyplinarny, bo odnosi się do takich dziedzin wiedzy, jak dydaktyka, językoznawstwo, literaturoznawstwo, pedagogika. 
Książka adresowana jest przede wszystkim do nauczycieli języka polskiego, metodyków oraz studentów filologii polskiej ze specjalnością nauczycielską, a także osób związanych z reformowaniem oświaty w Polsce.

Spis treści:

Wstęp 
 
1. Naukowa wiedza o tekście 
1.1. Od zdania do tekstu 
1.2. Zwrot pragmatyczny w lingwistyce tekstu 
1.3. Zwrot kulturowy w lingwistyce tekstu 
1.4. Tekst jako dynamiczna i kompleksowa całość językowo-kontekstowa 
1.5. Kierunki badań nad zjawiskami tekstowymi 
 
2. Wiedza o tekście w szkole 
2.1. Tekst w programie nauczania języka polskiego w SP z 1990 r. 
2.2. Tekst w Podstawie programowej i Standardach wymagań egzaminacyjnych 
2.3. Tekst w wybranych programach i podręcznikach do nauczania języka polskiego w gimnazjum 
2.3.1. Tekst w programie i podręcznikach: Czytam świat 
2.3.2. Tekst w programie i podręcznikach: Świat w słowach i obrazach 
2.3.3. Tekst w programie i podręcznikach: Rozwinąć skrzydła 
2.3.4. Tekst w programie i podręcznikach: To lubię! oraz Sztuka pisania 
2.4. Tekst a rozwiązania metodyczne proponowane w omówionych programach 
 
3. Tekst w komunikacji dydaktycznej 
3.1. Model komunikacji dydaktycznej 
3.1.1. Dydaktyczna komunikacja pisana i pisano-mówiona 
3.1.2. Uczniowskie teksty w dydaktycznej komunikacji pisanej 
3.2. Test kompetencji - nowy tekst w szkolnej komunikacji pisanej 
3.2.1. Co jest sprawdzane? 
3.2.2. Budowa testu egzaminacyjnego 
3.2.3. Ocenianie testu 
3.2.4. Model interakcji charakterystyczny dla egzaminu zewnętrznego 
 
4. Kompetencja tekstotwórcza gimnazjalistów 
4.1. Pojęcie kompetencji tekstowej 
4.2. Wzorzec gatunkowy rozprawki i jego realizacje 
4.2.1. Rozprawka - definicja gatunku 
4.2.2. Struktura wzorca rozprawki i jego realizacje 
4.2.2.1. Wybrane sygnały struktury 
4.2.2.1.1. Rama uczniowskich rozprawek 
4.2.2.1.2. Metatekst w uczniowskich rozprawkach 
4.2.2.1.3. Rozczłonkowanie rozprawek 
4.2.3. Pragmatyczne wymiary rozprawki 
4.2.3.1. Cel rozprawki i jego realizacje 
4.2.3.2. Modelowanie nadawcy w rozprawkach 
4.2.3.3. Modelowanie odbiorcy w rozprawkach 
4.2.4. Aspekt poznawczy rozprawek 
4.2.4.1. Temat rozprawki 
4.2.4.2. Uczniowskie realizacje tematu rozprawki 
4.2.4.3. Aksjologiczna orientacja rozprawek 
4.2.4.4. Językowe środki wyrażania wartościowań w rozprawkach 
4.2.5. Styl rozprawek uczniowskich 
4.2.5.1. Schematyzm 
4.2.5.2. Rozwlekłość 
4.2.5.3. Mówioność 
 
5. Teksty nauczycielskie wspomagające doskonalenie kompetencji tekstotwórczej uczniów 
5.1. Recenzje wypracowań klasowych 
5.1.1. Zawartość treściowa nauczycielskich recenzji 
5.1.2. Kompetencja tekstotwórcza w świetle nauczycielskich recenzji 
5.1.3. Zawartość pragmatyczna recenzji 
5.2. Uczniowskie teksty poprawy wypracowań 
5.3. Propozycja nowego modelu lekcji poprawy wypracowań 
 
Zakończenie 
Literatura (wybór) 
Wykaz dokumentów programowych i podręczników 
Aneks