Książka jest zbiorem kilkunastu studiów o życiu i twórczości Adama Mickiewicza. W pierwszej części (Trudne przyjaźnie) przedstawia autorka relacje poety z innymi wielkimi przedstawicielami polskiego romantyzmu ? Joachimem Lelewelem, Zygmuntem Krasińskim i Cyprianem Norwidem. Dalekie od łatwego biografizowania, szkice składające się na tę część przynoszą istotne uzupełnienie portretu twórcy Konrada Wallenroda. Część druga (Przeszłość, współczesność, emigracja) dotyczy stanowiska, jakie zajął Mickiewicz wobec politycznych i cywilizacyjnych wyzwań Zachodu w Księgach narodu i pielgrzymstwa polskiego, Pierwszych wiekach historii polskiej oraz w prelekcjach paryskich. W trzeciej części (W mateczniku poety) znalazły się studia o sztuce poetyckiej Mickiewicza. Skupione na wątkach religijno-mistycznych pogłębione analizy wierszy Stepy Akermańskie, Broń mnie przed sobą samym?, Widzenie, fragmentów Pana Tadeusza i Dziadów skłaniają do rewizji dotychczasowych interpretacji. Rolę zakończenia pełni sugestywny, przewrotny szkic Zmoskalony Żyd wieszczem narodu polskiego. Książka otwiera perspektywy nowego, świeżego czytania Mickiewicza. Książka skierowana do zainteresowanych problematyką polskiego romantyzmu, badaczy literatury XIX w., studentów, licealistów.

Spis treści:

WSTĘP

TRUDNE PRZYJAŹNIE 
Joachim Lelewel ...daję porękę pod odpowiedzialnością osobista i z majątku mojego za Jmci Panem Adamem Mickiewiczem... 
Zygmunt Krasiński ... przyjdzie i jak upiór będzie deptał po trupie... 
Cyprian Norwid ... i rozmawiałem z nim do zachodu słońca...

PRZESZŁOŚĆ, WSPÓŁCZESNOŚĆ, EMIGRACJA 
Niedokończone historie, czyli Mickiewicz i Naruszewicz w roli dziejopisów 
Jak w karczmie zajezdnej, czyli Mickiewicz wobec Zachodu

W MATECZNIKU POETY 
Natura i egzystencja (Stepy Akermańskie) 
Litewski raj (Pan Tadeusz) 
Na obraz i podobieństwo (Broń mnie przed sobą samym... ) 
Być w centrum wszechświata (Widzenie) 
Człowiek z latarką (Ustęp z III cz. Dziadów) 
Zmoskalony Żyd wieszczem narodu polskiego

ANEKS 
Adam Mickiewicz, Stepy Akermańskie 
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz (fragm. IV ks.) 
Stefan Witwicki, [opis puszczy, fragm.] 
Adam Mickiewicz, Broń mnie przed sobą samym... 
Adam Mickiewicz, Widzenie 
Tadeusz Różewicz, Nasz Wieszcz Adam

NOTA BIBLIOGRAFICZA 
INDEKS