Problem cierpienia i ofiary jest wpisany w ludzką egzystencję i człowiek
od wieków stara się zgłębić sens tych zjawisk. Obok określenia
człowieka jako istoty myślącej Homo sapiens istnieje termin homo
patiens, to jest człowiek cierpiący. Cierpienie było wydaje się, że
pozostanie tajemnicą; jest głęboko osadzone w samej istocie
człowieczeństwa. Człowiek jako jedność duchowo - materialna cierpi
zawsze w dwóch aspektach: fizycznym i - niedającym się dokładnie zgłębić
- duchowym. Współczesny filozof Krzysztof Stachewicz zaleca jednak
większą ostrożność w podziale przeżywania cierpienia. Twierdzi on, że
powyższy podział nie jest adekwatny, bo zakłada pewien dualizm
antropologiczny, który w obliczu przeżywanego jest przez całego
człowieka, dlatego, zdaniem filozofa "lepiej mówić o cielesnych czy
psychicznych źródłach cierpienia niż o cierpieniu cielesnym i
psychicznym.[...] Nigdzie chyba poza światem cierpienia jedność
człowieka nie uzyskuje tak wyraźnie postaci ujawniającej się w
bezpośrednim doświadczeniu (Stachewicz 2006)"
Spis treści
Wstęp
1. Cierpienie i ofiara. Typologia problemu
2. Kategoria cierpienia i ofiary w kulturze rosyjskiej
3. Kategorie cierpienia i ofiary w literaturze rosyjskiej XIX wieku
4. Kulturowy i społeczny kontekst kategorii cierpienia o ofiary na przełomie XIX i XX wieku
Rozdział I Cierpienie i ofiara jako elementy antropologii prawosławnej w prozie rosyjskiej przełomu XIX i XX wieku
1. Kulturotwórcza rola prawosławia w Rosji
2. Cierpienie jako doświadczenie jedności z Bogiem i światem we wczesnej prozie Borysa Zajcewa
3. Powieść Dimitra Mierieżkowskiego Antychryst. Piotr i Aleksy. Reinterpretacja biblijnej ofiary Abrachama i Chrystusa
4. Desakralizacja cierpienia i ofiary w powieści Aleksieja Riemizowa Siostry krzyżowe
Rozdział II Społeczne uwarunkowania kategorii cierpienia i ofiary w prozie rosyjskiej końca XIX - początku XX wieku
1. Proza odnowionego realizmu - tendencje, problematyka
2. Deterministyczna antropologia ofiary w prozie rosyjskiej na przełomie XIX i XX wieku
3. Społeczny i egzystencjalny rodowód cierpiących bohaterów prozy Antona Czechowa
4. Bohater prozy Maksyma Gorskiego jako ofiara warunków ekonomicznych i środowiska społeczno - etnicznego
5. Człowiek jako ofiara postępu cywilizacyjnego i własnej natury w utworach Aleksandra Kurpina, Aleksandra Serafimowicza i Leonida Andriejewa
6. Rosyjski chłop jako ofiara niemocy i okrucieństwa w utworach Antona Czechowa, Maksyma Gorkiego i Iwana Bunina
Zakończenie
Bibliografia
Indeks nazwisk
