Publikacja jest zapisem międzynarodowej debaty zorganizowanej przez Instytut Historii Uniwersytetu Opolskiego i Państwowy Instytut Naukowy - Instytut Śląski w Opolu, w której udział wzięli badacze dziejów najnowszych z Białorusi, Czech, Słowacji, Ukrainy i Polski.
Książka wyraźnie dzieli się na cztery części. Pierwsza poświęcona jest sprawom związanym z zakończeniem I wojny światowej i jej konsekwencji dla Europy oraz problemom dotyczącym kształtowania się państw o charakterze narodowym. Druga - sprawom związanym z walkami na pograniczach etnicznych oraz próbom wytyczenia linii granicznych na spornych terytoriach. Trzecia część ukazuje wieloaspektowo kwestie przynależności państwowej Górnego Śląska po I wojnie światowej oraz analizuje implikacje wynikające z tego faktu. Część czwarta eksponuje wątek biograficzny, w tym poglądy polityków, wojskowych, publicystów na kwestie niepodległości.

Spis treści:
 
Wstęp (Leszek Kuberski, Michał Lis) 
[w języku polskim] 
[w języku angielskim] 
[w języku niemieckim]

Karol FlEDOR, Niemcy i Austria po I wojnie światowej w 1919 r.

Adam SUCHOŃSKI, Zakończenie I wojny światowej w międzynarodowych podręcznikach do nauczania historii

Mikołaj IWANÓW, Próby utworzenia państwowości białoruskiej w 1918 r.

Leszek KUBERSKI, Dążenia Łużyczan do niepodległości po I wojnie światowej

Pavol MARTULIAK, Rozchód Slovenska s Uhorskom a jeho vstup do Ćesko-Slovenska v roku 1918

Adam SOKOŁOWSKI, Niemieckie partie i stowarzyszenia polityczne wobec I wojny światowej

Mariusz PATELSKI, Rada Regencyjna i najwyższe władze wojskowe na przełomie października i listopada 1918 r.

Jiilius ALBERTY, Oslobodzovanie Slovenska a boj o jeho jużnii hranicu (1918-1920)

Vladimir VARINSKY, Vytvaranie severnej hranice Slovenska na Orave a Spiśi v r. 1918 - 1920

Dan GAWRECKI, Ćeskoslovensko-polsky konflikt o Teśinsko v letech 1918-1920, jeho pfićiny a nasledky

Michał HELLER, Spór o Zaolzie po I wojnie światowej

Krzysztof TARKA, Spór o Wilno po I wojnie światowej

Wiesław LESIUK, Niemcy i Polacy w walce o Górny Śląsk po I wojnie światowej

Teresa KUŁAK, Sytuacja na Górnym Śląsku u schyłku I wojny światowej w ocenie wrocławskich władz prowincjonalnych

Wanda MUSIALIK, Wykorzystanie konwencji genewskiej przez mniejszości narodowe

Marek MASNYK, Pomoc województwa śląskiego dla Polaków za miedzą

Henryk OLSZAR, Duchowieństwo katolickie wobec przyłączenia do Polski Śląska Cieszyńskiego

Michał PIELĄ, Kościół katolicki wobec problemów narodowościowych na Górnym Śląsku w dobie kształtowania granic

Miloś ŚTILLA, Boj americkych Slovakov za vznik spolocneho śtatu Ćechov a Slovakov

Andrzej SZCZEPANIAK, Erazma Piltza poglądy na niepodległość

Marek BlAŁOKUR, Zagłębie Dąbrowskie w działalności politycznej i publicystyce Sławoja Felicjana Składkowskiego