Mały Książę mawiał: „dorośli są zakochani w cyfrach. Jeśli opowiadacie im o nowym przyjacielu, nigdy nie spytają o rzeczy najważniejsze: Jaki jest dźwięk jego głosu? W co lubi się bawić? Czy zbiera motyle? Oni spytają was: Ile ma lat? Ilu ma braci? Ile waży? Ile zarabia jego ojciec? Wówczas dopiero sądzą, że coś wiedzą o waszym przyjacielu (..,). My jednak, którzy dobrze rozumiemy życie, kpimy sobie z cyfr" (Saint-Exupery, 1981, s. 17). Dlatego trudno byłoby Małemu Księciu odnaleźć się w szkole, gdzie wszystko ocenia się i przelicza na punkty czy stopnie szkolne. Także - czego Mały Książę na pewno by nie zrozumiał - zachowanie uczniów.
Ocena zachowania jest - wśród ocen dydaktycznych - fenomenem. Już w samej nazwie pokraczna (w rzeczywistości językowej szkoły funkcjonuje zwykle jako ocena z zachowania, na wzór ocen przedmiotowych - np. ocena z języka polskiego), traktowana jako narzędzie pedagogiczne, ma być miernikiem wychowania, ma udzielać odpowiedzi na pytania: W jakim stopniu uczeń zachowuje się tak, jak życzy sobie tego szkoła? Na ile jest uczciwy, sumienny, koleżeński...? Nasuwa się wątpliwość, czy i jak można w ogóle mierzyć wartość człowieka w tych aspektach? Kto i dlaczego ustala wzór, do którego porównywani są uczniowie?

Spis treści
WSTĘP
ROZDZIAL I
OCENA ZACHOWANIA W DEBACIE NAD POLSKĄ SZKOŁĄ    
1.    Od oceny ze sprawowania do oceny zachowania    
2.    Skala ocen? System punktowy? Ocena opisowa? Forma wyrażania wyników oceniania zachowania    
3.    Miejsce oceny zachowania w szkole    
KONKLUZJE
    
ROZDZIAŁ II
OCENA ZACHOWANIA. UWIKŁANIA IDEOLOGICZNE I PSYCHOLOGICZNE    
1.    Ocenianie zachowania na stopień a ideologie edukacyjne    
2.    Ocenianie zachowania na stopień - mechanizmy psychologiczne    
KONKLUZJE
    
ROZDZIAŁ III
DOŚWIADCZENIA UCZNIÓW OCENIANYCH ZA ZACHOWANIE NA STOPIEŃ. JAK
JE BADAĆ?    
1.    Ocenianie zachowania na stopień w świetle paradygmatów normatywnego i interpretatywnego    
2.    Doświadczenie bycia ocenianym za zachowanie a rozwój gimnazjalisty    
3.    Metodologiczne podstawy badań własnych    
3.1.    Cele badań    
3.2.    Problemy badawcze i hipotezy    
3.3.    Zmienne, ich kategorie i wskaźniki    
3.4.    Metody, techniki i narzędzia badawcze    
3.5.    Dobór próby, teren badań i ich przebieg    

ROZDZIAŁ IV
KTO? JAK? DLACZEGO OCENIA ZACHOWANIE UCZNIÓW NA STOPIEŃ?    
1. Sposób oceniania uczniowskiego zachowania    .    
1.1.    Czas, kiedy oceniane jest zachowanie uczniów    
1.2.    Miejsca, gdzie oceniane jest zachowanie uczniów    
1.3.    Osoby oceniające zachowanie uczniów    
1.4.    Czas i miejsce, kiedy i gdzie wystawiana jest ocena zachowania    
1.5.    Osoby informujące ucznia o wysokości oceny zachowania    
2. Funkcje oceny zachowania    
WNIOSKI    

ROZDZIAŁ V
UCZEŃ - WYCHOWAWCA - RODZICE. DZIAŁANIA UCZESTNIKÓW PROCESU OCENIANIA ZACHOWANIA NA STOPIEŃ    
1.    Ideał wychowawc2y szkoły, czyli przedmiot oceny zachowania    
2.    Działania gimnazjalistów, które są poddawane ocenie    
3.    Działania wychowawców oceniających uczniowskie zachowanie    
4.    Działania rodziców, których dzieci są oceniane za zachowanie    
WNIOSKI    

ROZDZIAŁ VI
CO CZUJĄ UCZNIOWIE OCENIANI ZA ZACHOWANIE NA STOPIEŃ?     
1.    Radość?   Zdenerwowanie?   Spokój?Treść   emocji   odczuwanych   przez uczniów ocenianych za zachowanie    
2.    Znak emocji odczuwanych w momencie wystawienia oceny zachowania przez uczniów szkół różnego typu    
3.    Co czują moi koledzy i koleżanki oceniani za zachowanie? Kilka ilustracji       
WNIOSKI       

ROZDZIAŁ VII
ILU   UCZNIÓW,   TYLE   SZKOLNYCH   DOŚWIADCZEŃ.   CZYNNIKI,   KTÓRE   SĄ
W ZWIĄZKU Z PRZEBIEGIEM OCENIANIA ZACHOWANIA NA STOPIEŃ        Środowisko szkolne a doświadczenia gimnazjalistów        
1.    Cechy wychowawcy a doświadczenia gimnazjalistów        
2.    Środowisko rodzinne a doświadczenia gimnazjalistów        
3.    Cechy gimnazjalisty a jego doświadczenia        
WNIOSKI       

ROZDZIAŁ VIII
OCENA ZACHOWANIA? OCENA PRZYSTOSOWANIA? OCENA WYCHOWANIA? -
WNIOSKI, ANALIZY, INTERPRETACJE       
1.    Czego doświadczają oceniani za zachowanie uczniowie?    
2.    Czynniki różnicujące doświadczenia uczniów związane z ocenianiem zachowania w szkole - weryfikacja hipotez    
2.1.    Hipotezy potwierdzone    
2.2.    Hipotezy niepotwierdzone    
3.    Doświadczenie bycia ocenianym na stopień za zachowanie a rozwój gimnazjalisty w świetle wyników badań własnych    
4.    Dokąd zmierza polska szkoła? Pytania wokół wniosków    
BIBLIOGRAFIA    
ANEKS    
CONDUCT MARKING AS EXPERIENCED BY JUNIOR HIGH SCHOOL STUDENTS
(Summary)