Książka poświęcona jest formom wykorzystania mienia komunalnego, a więc tej problematyce, która w badaniach od 1950 do 1990 roku była nieobecna. Reaktywowanie samorządu terytorialnego w 1990 roku przywróciło przejrzyste stosunki własnościowe. Wykształcone stosunki własnościowe są nie tylko podstawą tworzenia funduszy samorządowych przy zastosowaniu rozmaitych instrumentów finansowych w celu realizacji zadań, lecz także są niezbędnym warunkiem poddania władz samorządowych kontroli przez społeczności lokalne, między innymi w zakresie wykorzystania mienia. Kanwą do rozważań są niemal dwudziestoletnie doświadczenia w zakresie funkcjonowania i reformowania systemu samorządu terytorialnego w Polsce oraz przystąpienie w tym czasie Polski do Unii Europejskiej. Celem badań, których efektem jest niniejsza praca, była analiza form wykorzystania mienia komunalnego w aspekcie jego przejęcia od Państwa, oceny ilościowej i jakościowej na tle sformułowania potrzeb i określenia możliwości inwestycyjnych. Forma, w jakiej wykorzystywane jest mienie komunalne do świadczenia usług i dostarczania dóbr spełnia ważną rolę ekonomiczną. Od niej to w znacznym stopniu zależy jakość i efektywność dóbr i usług zaspakajających podstawowe potrzeby społeczności lokalnych. Racjonalizacji dostarczania dóbr i świadczenia usług komunalnych, rozumianych jako świadczenie ich do¬brej jakości i po względnie przystępnej cenie, służą przekształcenia i prywatyzacja istniejących form organizacyjno-prawnych JST, które zarządzają mieniem. Zakłady budżetowe, gospodarstwa pomocnicze, fundusze celowe były i są przedmiotem krytyki jako formy nie przystające do rozwoju branży komunalnej. Zapowiedź zmian od dłuższego czasu przez kolejne ekipy rządowe odnośnie funkcjonowania tych form w ustawie o finansach publicznych potwierdza te opinie. Tak określonym celom badań podporządkowane zostały - odpowiednio do poszczególnych rozdziałów - tezy pracy, które sformułować można w sposób następujący: 1. Przejęte od Państwa mienie komunalne nie zawsze jest racjonalnie zarządzane przez JST. 2. Zużycie majątku powinno być jedną z ważniejszych przesłanek do podejmowania przez samorządy decyzji inwestycyjnych w oparciu o wolne środki finansowe, przychody zwrotne i wspomagające źródła zasilające. 3. Podejmowane przekształcenia i prywatyzacja form organizacyjno-prawnych powinna prowadzić do lepszego wykorzystania mienia komunalnego. 4. Efektywność wykorzystania form mienia komunalnego spełnia ważną rolę w zaspakajaniu podstawowych dóbr i usług dla społeczności lokalnych. Przedstawione wyżej tezy znajdują swoje odzwierciedlenie w strukturze pracy.
SPIS TREŚCI WSTĘP
ROZDZIAŁ I. ZARZĄDZANIE I DOCHODY Z MIENIA KOMUNALNEGO 1. Zarządzanie mieniem komunalnym 1.1. Stosunek ekonomicznej teorii do własności 1.2. Pojęcie i znaczenie mienia komunalnego 1.3. Zadania samorządu gminnego a mienie komunalne 1.4. Aspekty prawne i ekonomiczne przejęcia i nabycia mienia 1.5. Wycena nieruchomości gminy 1.6. Zasady zarządzania mieniem samorządowym 2. Dochody z mienia komunalnego 2.1. Rodzaje dochodów z mienia i ich znaczenie 2.2. Konstrukcja informacji o stanie mienia komunalnego 2.3. Gospodarowanie nieruchomościami gminnymi 2.4. Dochody z mienia i ich znaczenie fiskalne 3. Podsumowanie
ROZDZIAŁ II. ZUŻYCIE I INWESTYCJE KOMUNALNEGO MAJĄTKU 1. Zużycie majątku komunalnego 1.1. Charakterystyka środków trwałych w JST 1.2. Struktura majątku gminnego 1.3. Funkcje, zasady, stawki i metody amortyzacji 1.4. Zużycie majątku trwałego w JST 2. Źródła finansowania inwestycji komunalnych 2.1. Specyficzne cechy inwestycji komunalnych .-. 2.2. Dochody własne budżetu i przychody jako źródło finansowania inwestycji. 2.3. Wydatki inwestycyjne 2.4. Wspomagające sposoby finansowania inwestycji komunalnych 3. Podsumowanie
ROZDZIAŁ III. FORMY ORGANIZACYJNO-PRAWNE JST, ICH PRZEKSZTAŁCENIA I PRYWATYZACJA 1. Formy organizacyjno-prawne JST 1.1. Cele, zakres i formy działalności gospodarczej 1.2. Podmioty funkcjonujące w oparciu o ustawę o finansach publicznych 1.3. Spółki kapitałowe 1.4. Inne podmioty 2. Przekształcenia i prywatyzacja mienia komunalnego 2.1. Przekształcenia jednostek organizacyjnych sektora finansów samorządowych 2.2. Prywatyzacja spółek kapitałowych 2.3. Forma organizacyjno-prawna a rodzaj działalności gospodarczej 2.4. Analiza funkcjonowania przedsiębiorstw komunalnych w państwach UE 3. Podsumowanie
ROZDZIAŁ IV. EFEKTYWNOŚĆ ŚWIADCZENIA DÓBR I USŁUG PRZY POMOCY MIENIA KOMUNALNEGO 1. Zarys historii powstania rynku usług komunalnych 2. Definicja usług, cechy i zakres 3. Formy, w ramach których świadczone są usługi i dostarczane dobra przez JST.... 4. Rynek ważniejszych dóbr i usług komunalnych 4.1. Analiza rynku zarządzania nieruchomościami 4.2. Rynek wodociągów i kanalizacji 4.3. Charakterystyka rynku ciepłowniczego 4.4. Usługi wywozu odpadów komunalnych 4.5. Przegląd rynku komunikacji miejskiej 5. Analiza sytuacji ekonomicznej podmiotów komunalnych według wybranych branż 6. Podsumowanie ZAKOŃCZENIE BIBLIOGRAFIA SPIS TABEL I RYSUNKÓW ZAŁĄCZNIK Summary
|