Z inicjatywny Towarzystwa Studiów
Łużyckich 23 września 2005 roku odbyła się w Zielonej Górze konferencja
naukowa, której zadaniem było ukazanie znaczenia lasów zielonogórskich
na przestrzeni wieków. Trzeba zaznaczyć, że głównym powodem
zorganizowania tej konferencji była 60. rocznica Lubuskiej Administracji
Leśnej (1945-2005), która została wykorzystana do podsumowania
prowadzonych od lat w Instytucie Historii Uniwersytetu Zielonogórskiego
badań, dotyczących kulturowej roli lasów w dziejach.
Te zainteresowania badawcze
zielonogórskiego uniwersytetu wynikają z tego, że na północy znajduje
się największy na terenie Niżu Śląskiego zwarty kompleks leśny, zwany
Borami Dolnośląskimi. „Jest to owa puszcza - jak pisze A. Nasz - którą
jako silva liminaris wspomina dokument Dagome judex z X
wieku. Wzdłuż północnej krawędzi Borów Dolnośląskich biegnie tzw. Brama
Dolnołużycka, w obrębie której daje się zaobserwować wyraźne
przerzedzenie szaty leśnej, ustępującej przed polami uprawnymi. Na
północ od niej pojawiają się aż po Odrę mniej zwarte, choć nadal jeszcze
imponujące swą rozległością kompleksy leśne, ciągnące się przede
wszystkim wzdłuż lewego oraz prawego brzegu Bobru". Obszary te dawały
przybywającej tu ludności możliwość kontynuowania dotychczasowego
zbieracko-rolniczego trybu życia. Na południu, również Sudety porośnięte
były lasem, który wykorzystywano do rozwijania nowoczesnych technologii
w produkcji włókienniczej.
Można śmiało stwierdzić, że las -
podobnie jak skały - odgrywał istotną rolę w życiu społeczeństw,
szczególnie w budownictwie, ale również stanowił podstawę wyżywienia.
„Puszcza była subekumeną - przypomina Maria Dobrowolska - użytkowaną
przez prymitywną, przetrwałą w niej gospodarkę łowiecką, bartniczą,
przez przenośne rolnictwo oraz gospodarkę hodowlaną. Jeszcze długo w
czasach gospodarki feudalnej charakteryzuje tereny puszczańskie
krótkotrwała uprawa zbożowa »na wyprażonym« lesie niskopiennym, którą
stosują wędrujący »poprażnicy« i »łazęgi«. Puszcze graniczne Śląska
penetrują w XIII wieku humines
vur gariter apellati Smardones,
Lazaki, Strozones, Poprażnici, Aratores, dewastując ją poprzez
przenośną uprawę".
Spis
treści
Tomasz
Jaworski, Marek Maciantowicz (Zielona Góra)
Wstęp.
Geneza i struktura publikacji
Leszek
Banach (Zielona Góra),
60
lat istnienia lubuskiej administracji leśnej
I.
Dzieje lasów
Jarosław
Lewczuk (Zielona Góra)
Las
w pradziejach, starożytności i wczesnym średniowieczu
Tomasz
Jaworski (Zielona Góra)
Bartnictwo
a rozwój osadnictwa w dominium żarskim od X do XIV wieku
Paweł
Łachowski (Głogów)
Dzieje
Borów Tucholskich (okres przed II wojną światową)
II.
Gospodarka leśna
Paweł
Róg (Zielona Góra)
Historia
gospodarki leśnej
Marian
Eckert (Zielona Góra)
Rola
lasu i przemysłu drzewnego w industrializacji ziem polskich w XIX i
na początku XX wieku
Sylwia
Bociek (Bolesławiec)
Znaczenie
lasu w gospodarce powiatu bolesławieckiego w XIX i XX wieku
Waldemar
Bena (Zgorzelec)
Łowiectwo
w Puszczy Zgorzelecko – Osiecznickiej do 1945 roku
III.
Nazewnictwo leśne na tle porównawczym
Iwona
Żuraszek – Ryś (Zielona Góra)
O
nazwach lasów w powiecie zielonogórskim
Justyna
Gawrych (Żary)
Nazewnictwo
związane z lasem na terenie przedwojennego powiatu żagańskiego
Iwona
Żuraszek – Ryś (Zielona Góra)
O
nazwach miejscowych dominium Żary
Urszula
Mesjasz (Ruszów)
Nazwy
terenowe w nadleśnictwie Węgliniec i Ruszów
Paweł
Róg (Zielona Góra)
Nazwy
obiektów przemysłowych, leśnych i gospodarczych powiatu
zielonogórskiego w latach 1933-1944
IV.
Kultura leśna
Monika
E. Drozdek (Sulechów)
Las
w sztuce ogrodowej. Wybrane przykłady ogrodów województwa
lubuskiego
Marek
Maciantowicz (Zielona Góra)
Zabytki
kultury materialnej w przestrzeni leśnej
V.
Edukacja leśna
Arleta
Poręba – Konopczyńska (Zielona Góra)
Współpraca
leśnika i nauczyciela w edukacji leśnej na tle Regionalnej Dyrekcji
Lasów Państwowych w Zielonej Górze
VI.
Ludzie lasu
Sylwia
Kocioł (Żary)
Hans
Carl von Carlowitz (1645 – 1714)
Tomasz
Jaworski (Zielona Góra)
Fryderyk
Wilhelm Leopold Pfeil (1783 – 1859)
Tomasz
Jaworski (Zielona Góra)
Johann
Heinrich Robert Goppert (1800 – 1884)
Tomasz
Jaworski (Zielona Góra)
Heinrich
von Salisch (1846 – 1920)
Tomasz
Jaworski (Zielona Góra)
Arnold
Harry Konrad Oskar. Freiherr Vietinghoff-Riesch (1895 – 1962)
Tomasz
Jaworski (Zielona Góra)
Albert
Milnik (ur. 1931)
Wiesław
Pyżewicz (Zielona Góra)
Karol
Kowalski (1900 – 1977). Szkic bibliograficzny
Źródła
Tomasz
Jaworski (Zielona Góra)
Zdobycie
i okupacja Żar przez wojska radzieckie w pamiętniku Marty Neumann
(tłumaczenie Izabela Taraszczuk)
Recenzje
Agnieszka
Lipińska (Zielona Góra)
Waldemar
Bena, Śladami Jakuba Bohme – Auf den Spuren Jakob Bohmes,
Zgorzelec 2006
Hanna
Kurowska (Zielona Góra)
Barbara
Szymczak, Fryderyk Wilhelm Wilki Elektor, Wrocław – Warszawa –
Kraków 2006, Wydawnictwo Ossolineum, ss. 313
Izabela
Taraszczuk (Zielona Góra)
Walter
Burkert, Stwarzanie świętości: ślady biologii we wczesnych
wierzeniach religijnych
Piotr
Partyka (Żary)
Edward
Taylor, Wstęp do ekonomiki, Poznań 2004, ss. 382