W wyniku zmian strukturalnych powstał nowy szczebel edukacyjny gimnazjum. Szkoła ta gromadzi młode pokolenie w najtrudniejszym okresie rozwojowym "buntu" i "rozterek". Niewiele jeszcze wiadomo o efektywności kształcenia i wychowania tego typu placówki, dlatego myślenie potoczne - nawet kadry wychowawczej - zawiera wiele stereotypów i mitów. Nic jednak lepszego na ich podważenie i obalenie niż gruntowna wiedza. Taką wiedzę dostarcza praca dr M. Fudali.

Jest to ten typ pracy, którego istotą jest przedstawienie rzetelnego obrazu rzeczywistości szkolnej w jej najtrudniejszym wymiarze - kształtowania postaw i charakterów młodych ludzi. Zbadanie tego, co trudno uchwytne, a co  bardzo istotne w wychowaniu, socjalizacji, inkulturacji, jest zadaniem ambitnym i niełatwym. Dr M. Fudali podjęła badawczo zagadnienie grup rówieśniczych w okresie rozwojowym. Dokładny opis procedury badawczej oraz sposób opracowania wyników nie tylko uwierzytelnia odkrycia Autorki, lecz jest także dobrym przykładem badania naukowego dla początkujących badaczy.

Spis treści

1. Znaczenie grupy rówieśniczej w procesie rozwoju jednostki

1. Uczniowie gimnazjum – charakterystyka rozwojowa

2. Młodzieżowe nieformalne grupy rówieśnicze

3. Wpływ grupy na rozwój psychiczny jednostki

4. Znaczenie grupy w procesie uspołecznienia jednostki

5. Grupy nieformalne jako źródło zagrożenia

2. Podstawowe założenia teoretyczne nauki o małych grupach społecznych

1. Definicja grupy

2. Rodzaje grup

3. Organizacje grupy – struktura

4. Normy grupowe

5. Cele grupowe

6. Spójność grupy

7. Atrakcyjność grupy

3. Rodzaje grup nieformalnych funkcjonujących na terenie gimnazjum

1. Typologia grup nieformalnych funkcjonujących na terenie badanych szkół

   1. Wielkość badanych grup nieformalnych

   2. Struktura płci badanych grup

   3. Czas trwania badanych grup

2. Tworzenie się nowych struktur grupowych

3. Proces decyzyjny w badanych grupach

4. Spójność badanych grup

Podsumowanie

4. Cechy konstytutywne grup nieformalnych funkcjonujących na terenie gimnazjum

1. Cele osiągane przez badane grupy nieformalne

1. Działania członków grupy służące realizacji funkcji ludycznej

2. Zachowania jednostek służące budowaniu więzi społecznej z grupą

3. Aktywność społeczna członków badanych grup

4. Kształtowanie się więzi intelektualnej w badanych grupach

1. Normy obowiązujące w badanych grupach

   1. Uwarunkowania normy dochowywania tajemnic

   2. Uwarunkowania normy prawdomówności

   3. Uwarunkowania normy pomocy wzajemnej

   4. Uwarunkowania normy dotrzymywania słowa

   5. Uwarunkowania normy lojalności

   6. Uwarunkowania normy oddania sprawom grupy

   7. Uwarunkowania normy palenia papierosów na terenie grupy

   8. Uwarunkowania normy picia alkoholu i brania narkotyków

   9. Normy grupowe dotyczące preferowanych cech członków grupy

      1. Cechy przyjacielskie członków badanych grup

      2. Cechy „uczniowskie” cenione w badanych grupach

      3. Cechy „członkowskie” cenione w badanych grupach

2. Zachowanie nieakceptowane w badanych grupach gimnazjalistów

   1. Zachowania skierowane przeciwko atmosferze w grupie

   2. Zachowania skierowane przeciwko ogólnie przyjętym normom społecznym

   3. Zachowania skierowane przeciwko sobie

   4. Zachowania skierowane przeciwko grupie

3. Sankcje wobec łamiących normy grupowe

   1. Sankcje dyscyplinujące

   2. Sankcje represyjne

Podsumowanie

5. Atrakcyjność badanych grup nieformalnych funkcjonujących na terenie gimnazjum

1. Indywidualne wyznaczniki atrakcyjności grupy

   1. Atrakcyjność grupy a stan potrzeb jej członków

   2. Atrakcyjność grupy a jej właściwości

   3. Czas spędzany w gronie rówieśników z paczki

2. Przejawy zaangażowania w życie grupy

   1. Udział w działaniach grupowych

   2. Działania podejmowane na rzecz grupy

   3. Warunki uczestnictwa w grupach nieformalnych

   4. Uczestnictwo w grupie jako nagroda

   5. Pokonywanie trudności związanych z uczestnictwem w grupie

   6. Przykrości z tytułu uczestnictwa w badanych grupach

   7. Rytuały, obrzędy i powtarzające się zachowania grupowe

3. Ujawniane zachowania konformistyczne

   1. Wpływ grupy na funkcjonowanie psychospołeczne jej członków

   2. Decyzje dotyczące zmiany grupy

   3. Cechy wyróżniające członków grup nieformalnych