?W latach 2004?2005 z ekipą Telewizji Polskiej w składzie: Jerzy Janicki ? reżyser, Henryk Janas ? operator, [...] kręciliśmy dziesięcioodcinkowy film dokumentalny Twierdze kresowe Rzeczypospolitej. Dzięki terenowemu samochodowi, który mieliśmy do dyspozycji, przemierzyliśmy setki kilometrów i niezmierzone obszary dawnych ziem Rzeczypospolitej zamknięte w trójkącie miast: Żółkiew?Kamieniec Podolski?Krzemieniec. [...] Tropiliśmy ślady polskości, rejestrując kamerą filmową i aparatem fotograficznym ruiny dawnych fortec, zamków, magnackich i szlacheckich rezydencji, opuszczone, zapomniane cmentarze, zrujnowane kaplice i kapliczki. [...] Na szlakach naszej wędrówki spotykaliśmy różnych ludzi, często o zadziwiających biografiach, pasjonatów historii, amatorów, kolekcjonerów, konfabulatorów, dziwaków, którzy mimo rozmaitych zdolności i temperamentów połączeni byli zamiłowaniem i zauroczeniem historią tych ziem. Od nich też czasem zdobywaliśmy rzadkie, unikatowe wręcz dokumenty, stare ryciny, pożółkłe gazety, fotografie rodzinne i widokówki. Gdy wróciłem do Opola, to wszystko stało się dla mnie materią do napisania książki.
Można ją traktować jako rozbudowany komentarz do wspomnianego wyżej filmu dokumentalnego. I stąd zamierzona jej niejednorodność, gdyż nie zamierzałem pisać tylko o ruinach niegdyś sławnych i pięknych, a dziś obróconych w perzynę zamków, ale również o ludziach, którzy z tymi miejscowościami i okolicami byli związani swymi biografiami i swymi czynami.? (ze wstępu autora)

Spis treści:

Traktem i bezdrożami Podola i Wołynia

Brzeżany
ŚWIAT ZŁOTEJ LIPY
SIENIAWSCY - RÓD NIEMAL KRÓLEWSKI
PODOLSKI WAWEL
BRZEŻAŃSKI RAJ
W PROCH SIĘ OBRÓCIŁ
PAMIĘĆ O MARSZAŁKU RYDZU-ŚMIGŁYM
TAJEMNICA EDWARDA RYDZA-ŚMIGŁEGO
GIMNAZJUM
ZAGŁADA GALICYJSKICH BRZEŻAN
CMENTARZ

Buczacz
KSIĄDZ LUDWIK RUTYNA
MIASTO I JEGO FUNDATORZY
MIKOŁAJ BAZYLI POTOCKI I JEGO BUDOWLE
ZAMEK
CMENTARZ

Chocim
TWIERDZA CHOCIMSKA
CHODKIEWICZ POD CHOCIMIEM
SOBIESKI POD CHOCIMEM

Jazłowiec
KOTWICE PAMIĘCI
DZIEJE TWIERDZY
UŁANI JAZŁOWIECCY
KORNEL UJEJSKI I MIKOŁAJ GOMÓŁKA
CMENTARZ

Kamieniec Podolski
KAMIENNE I ORZECHOWE MIASTO
MOST-SARKOFAG
MIASTO-FORTECA
OKRES RUSKI
OKRES LITEWSKI
PRZEDMURZE CHRZEŚCIJAŃSTWA
DRAMATURGIA XVII WIEKU
MITOLOGIZACJA KAMIEŃCA
BIAŁY DWOREK W KAMIEŃCU I RODZINA ANTONIEGO ROLLEGO W RĘKACH TURECKICH
ZMIERZCH WAŻNOŚCI KAMIEŃCA
KAMIENIEC DZISIAJ

Krzemieniec
NIELEGALNA WYPRAWA DO KRZEMIEŃCA
TWIERDZA I MIASTO
ATENY WOŁYŃSKIE I FENOMEN CZACKIEGO
MIASTO SŁOWACKIEGO
CMENTARZE

Okopy Świętej Trójcy
PRZYGODA PODOLSKA ZYGMUNTA KRASIŃSKIEGO
DZIEJE TWIERDZY
ESKAPADA KAZIMIERZA PUŁASKIEGO

Olesko
ZAMEK NA WYSOKIEJ GÓRZE
SIEDZIBA SOBIESKICH I RZEWUSKICH
OLESKA GALERIA SZTUKI

Podhorce
PODOLSKI WERSAL
MECENAT WACŁAWA RZEWUSKIEGO
PAŁAC - SKARB NIEOSZACOWANY
EPOKA SANGUSZKÓW

Trembowla
CZŁOWIEK, KTÓRY ROZMAWIAŁ Z BERIĄ
MIASTO I TWIERDZA
ZOFIA CHRZANOWSKA - POLSKA JOANNA D'ARC
TAK CZYNI POLKA
TREMBOWELSKI KSIĄDZ RYDZYK
WYBITNI TREMBOWLANIE W XX WIEKU
CMENTARZ POLSKI

Zbaraż
INSPIRACJA LUDWIKA KUBALI
MIASTO I TWIERDZA
SIENKIEWICZ, KUBALA I GÓRKA
KLASZTOR I CMENTARZ
KAROL KURYLUK I ALEKSANDER MAŁACHOWSKI

Żółkiew
WYPRAWA DO ŻÓŁKWI
MIASTO I JEGO FUNDATOR
ZAMEK
ZDOBYWCA KREMLA
KOLEGIATA - PANTEON NARODOWEJ CHWAŁY
TRUDNY POWRÓT DO DAWNEJ ŚWIETNOŚCI
POLSKI CMENTARZ