Metateoretyczne fundamenty pedagogiki teonomicznej i teonomicznej dydaktyki literatury nie różnią się zasadniczo, a nawet - można powiedzieć - są tożsame. Dlaczego? Pogląd ten uzasadnia identyczność globalnej przestrzeni edukacyjnej, w której są przeprowadzane badania oraz działania jedne i drugie, oraz celów - celów najogólniejszych, edukacji w ogóle i edukacji, której treścią jest literatura, czyli tzw. edukacji literackiej. Wszelka praktyka edukacyjna zmierza do tego, by człowiek osiągnął stan - użyję wyrażenia św. Augustyna -?najpełniejszego istnienia". Osiągnięciu owego ?najpełniejszego istnienia" podporządkowana być musi, a nawet jest w pewnym stopniu, także edukacja literacka. Teoria edukacyjna zajmuje się opisem i- ile to możliwe - usprawnianiem oraz uzasadnianiem działań edukacyjnych, zmierzających do tego wzniosłego celu. Takim opisem, usprawnieniem i wyjaśnieniem działań edukacyjnych interesuje się także dydaktyka literatury, którą trafniej można by nazwać pedagogiką literatury, gdyż to ona zajmuje się (powinna się zajmować) wychowaniem przede wszystkim, chociaż nie wyłącznie, na podstawie treści literackich.
Rozumiem, że takie określenie założeń pedagogiki i edukacji znacznie poszerza przedmiot badań i zainteresowań jednej i drugiej dziedziny. Wszystko, co sprzyja w przestrzeni faktów, działań, interpretacji i wartości osiągnięciu przez człowieka najpełniejszego istnienia, staje się domeną badań pedagogicznych, powstających teorii i ich zastosowań.

Spis treści:

I. EDUKACJA POLONISTYCZNA W OGLĄDACH NAUKOWYCH

Dorota Amborska-Głowacka, Romuald Jabłoński
Słowo o Jubilacie
Wykaz publikacji Mariana Sinicy z lat 1973-2004

Wojciech Pasterniak
?Metateoretyczne" założenia pedagogiki teonomicznej i teonornicznej dydaktyki literatury

Barbara Myrdzik
Wpływ zmiany historycznej na cele formacyjne edukacji szkolnej

Barbara Bogołębska
Specjalistyczne podręczniki sztuki pisania dawniej i dziś

Edward Polański
O potrzebie badań odbioru podręczników szkolnych

Dorota Amborska-Głowacka
Sposoby ujęcia tekstu

Jadwiga Kowalikowa
Mówienie i pisanie w kontekstach edukacyjnych

Renata Makarewicz
Składnia strukturalna w szkolnej nauce języka

Ryszard Jedliński
Samodzielne dochodzenie uczniów do wzoru wypowiedzi

Olga Przybyla
Struktura językowa wybranego aktu mowy w języku nauczycieli

II. SŁOWO I OBRAZ W EDUKACJI

Mieczysław Inglot
Kraj i wygnańcy. Obrazy wygnania i powrotów na wybranych przykładach literatury polskiej I poł. XIX w

Aniela Książek-Szczepanikowa
Między wiarą a zabobonem. O II części ?Dziadów"Adama Mickiewicza

Małgorzata Mikołajczak
?Zimowy ogród"Zbigniewa Herberta na tle tradycji literackiej

Justyna Bajda
Malarstwo włoskich mistrzów w poetyckich interpretacjach Kazimierza Przerwy-Tetmajera

Anna Szóstak
Elementy fantastyki, futuroloii i groteski w?Akademii pana Kleksa" Jana Brzechwy

Karol Smużniak
Ewaluacja wiedzy o teatrze, filmie, radiu i telewizji wśród studentów Wyższej Szkoły Zawodowej w Wałbrzychu. Próba sondażowa

Małgorzata Latoch-Zielińska
Dlaczego teatr? O roli edukacji teatralnej w rozwoju ucznia

Kordian Bakuła
?Monitor'; czyli telewizor, w którym każdy nauczyciel swe nauczanie snadnie oględać może

Bogumiła Tarasiewicz
Zadbaj o swój głos - swój warsztat pracy

Marzenna Magda-Adamowicz
Twórcza aktywność uczniów w procesie nauczania języka polskiego

Romuald Marek Jabłoński
Mapy poznawcze i rysunki na lekcjach języka polskiego

III. HORYZONTY EDUKACJI POLONISTYCZNEJ

Teresa Świętosławska
Globalizacja czy ojczyzna-polszczyzna? O horyzontach edukacji polonistycznej

Bogdan Trocha
Chrześcijańska transformacja paidei w kręgach aleksandryjskich i jej uwarunkowania tekstualno-interpretacyjne

Joanna Błażejewska
Dyskusja wokół edukacji polonistycznej na łamach galicyjskiego ?Muzeum" (1885-1918). Zarys problematyki

Zygmunt Kowalczuk
Makrokosmos w mikrokosmosie historii jednostki. Dydaktyczne walory badań nad mentalnością - Kardynał Ledóchowski

Marek Kuczyński
Nauka języka obcego a kategoryzacja rzeczywistości

Wiesław Hładkiewicz
O języku narracji politologicznej

Małgorzata Kolasa
Nowatorskie koncepcje dydaktyczne prezentowane na łamach ?Muzeum" w dwudziestoleciu międzywojennym

Katarzyna Węgorowska
Dydaktyczno-gramatyczno-bibliofilski ?biały kruk"