Duży popyt na substancje biologicznie czynne, które można uzyskać jedynie w wyniku biosyntezy in vivo oraz wzrost liczby ludności na naszym globie przy jednoczesnym zmniejszaniu się uprawnych areałów są przyczyną dynamicznego rozwoju dziedziny wiedzy jaką jest biotechnologia. Dlatego bardzo istotnym elementem w procesie kształcenia kadr biotechnologicznych jest m. in. aktualizowanie literatury dostępnej dla studentów. Przekazany Czytelnikom zbiór artykułów spełnia ten wymóg, prezentując obok informacji zaczerpniętych z najnowszej literatury światowej również jeszcze nie publikowane dane pochodzące z polskich laboratoriów.
Działania biotechnologiczne w zakresie ulepszania odmian roślin uprawnych wymagają szerokiej wiedzy i współpracy specjalistów z zakresu wielu dziedzin nauk biologicznych. W 1995 roku w Instytucie Biologii Molekularnej i Biotechnologii zorganizowano cykl wykładów dotyczących biotechnologii roślin w szerokim tego słowa znaczeniu, aby umożliwić studentom i pracownikom naukowym zapoznanie się z wynikami badań podstawowych, metodami oraz stopniem zaawansowania prac związanych z biotechnologią.
Aby efektywnie realizować prace w dziedzinie biotechnologii roślin należy spełnić kilka warunków:
(1) poznać metabolizm rośliny, aby umiejętnie ingerować w procesy syntezy metabolitów wtórnych wykorzystywanych w przemyśle farmaceutycznym (zob. Wysokińska, Olszowska);
(2) poznać procesy różnicowania się komórek roślinnych w hodowlach tkankowych i zawiesinowych oraz ich cykl komórkowy w celu umiejętnego wyboru momentu transformacji genetycznej i metod regeneracji roślin (Szweykowska, Deckert);
(3) poznać biologię patogenów (Chachulska, Zagórski) oraz mechanizmy odpowiedzi rośliny na ich atak (Wojtaszek);
(4) w końcu dopiero opierając się o te dane można zaproponować metody uzyskania nowych linii roślin zarówno w zakresie mechanizmów (Augustyniak, Wypijewski) jak i technik (Zimny);
(5) niezbędna staje się również analiza genomu roślinnego i ewentualnych zmian w strukturze chromosomów roślin hodowanych in vitro oraz roślin transformowanych genetycznie (Małuszyńska).
W dalszym ciągu zasadniczy problem stanowi takie wprowadzanie obcych genów do roślin, aby nie powodować niezamierzonych zaburzeń w strukturze bądź ekspresji genomu roślinnego. Dlatego prowadzone są badania zmierzające do uzyskania efektywnego wektora roślinnego zdolnego do ekspresji i utrzymania się w genomie w postaci samodzielnie replikującej się jednostki. Takim konstruktem mógłby być odpowiednik sztucznego chromosomu drożdżowego (YAC; ang. yeast artificial chromosome) - zdolny do egzystowania w roślinach, skonstruowany z minichromosomów roślin
nych (Buchowicz)
Przekazane Czytelnikom wydawnictwo nie jest klasycznym podręcznikiem biotechnologii czy poradnikiem laboratoryjnym, lecz zbiorem artykułów omawiających ważne i aktualne dla biotechnologii roślin zagadnienia. Praca ta została przygotowana z myślą o studentach biotechnologii, ale adresowana jest do wszystkich zainteresowanych problematyką biotechnologii roślin. Umieszczony na końcu książki indeks rzeczowy zapewne ułatwi zapoznanie się z materiałami tutaj zamieszczonymi, a obszerne spisy literatury umożliwią odszukanie prac poszerzających wiadomości.

Spis treści:

Przedmowa

Wykorzystanie kultur korzeni transformowanych do produkcji metabolitów wtórnych (Halina Wysokińska)
1. Wstęp
2. Indukcja korzeni transformowanych
3. Wytwarzanie metabolitów wtórnych
4. Hodowla w bioreaktorach
5. Sposoby zwiększania produkcji metabolitów wtórnych
6. Podsumowanie
Literatura

Roślinne organy transgeniczne jako potencjalne nowe źródło substancji farma kologicznie czynnych (Olga Olszowska)
1. Wstęp
2. Otrzymywanie i właściwości transformowanych korzeni
3. Czynniki wpływające na wytwarzanie wtórnych metabolitów w kulturach transformowanych korzeni
4. Wtórne metabolity w roślinach transgenicznych
5. Podsumowanie
Literatura

Procesy różnicowania w kulturach tkanek i komórek roślinnych (Alicja Szweykowska)
1. Wstęp
2. Różnicowanie się zarodków somatycznych
3. Różnicowanie się chloroplastów
Literatura

Regulacja genów cyklu komórkowego u roślin wyższych (Joanna Deckert)
1. Wstęp
2. Mechanizmy regulujące cykl komórkowy
3. Roślinne białka typu kinaz p34
4. Cykliny pochodzenia roślinnego
5. Fitohormony a geny cyklu komórkowego
6. Regulacja genów cyklu komórkowego przez czynniki środowiska
7. Podsumowanie
Literatura

Analiza sekwencyjna genomów izolatów wirusa Y ziemniaka (Anna Maria Chachulska, Włodzimierz Zagórski)
1. Wstęp
2. Metody
3. Wyniki i dyskusja
4. Zakończenie
Literatura

Rola ścian komórkowych w procesach obronnych roślin (Przemysław Wojtaszek)
1. Wstęp
2. Budowa i funkcja ścian komórkowych
3. Oddziaływania roślin z mikroorganizmami patogennymi
4. Białka strukturalne ścian komórkowych
5. Aktywne formy tlenu w reakcjach obronnych - fala oksydacyjna
6. Oksydacyjne wiązanie białek ścian komórkowych
7. Podsumowanie
Literatura

Ochronne transgeny a naturalne mechanizmy obronne w roślinach (Jacek Augustyniak, Krzysztof Wypijewski)
1. Wprowadzenie
2. Transgeny skierowane przeciwko owadom
3. Transgeny skierowane przeciwko grzybom
4. Transgeny skierowane przeciwko bakteriom
5. Transgeny skierowane przeciwko wirusom
Literatura

Kultury in vitro i transformowanie roślin zbożowych (Janusz Zimny)
1. Wprowadzenie
2. Regeneracja roślin z tkanki somatycznej
3. Transformowanie pszenżyta
4. Wyniki
5. Podsumowanie
Literatura

Cytogenetyczne badania genomu roślinnego (Jolanta Małuszyńska)
1. Wstęp
2. Genom roślinny
3. Cytogenetyka
4. Jądro komórkowe
5. Metoda hybrydyzacji in situ
6. Identyfikacja genomów
7. ``Malowanie`` chromosomów
8. Powtarzalne sekwencje markerami chromosomów
9. Jąderko - kompartmentem jądra
Literatura

Minichromosomy roślinne (Jerzy Bitchowicz)
1. Wstęp
2. Przegląd małych jednostek genetycznych występujących w roślinnych jądrach komórkowych
3. Występowanie minichromosomów roślinnych
4. Autonomiczna replikacja minichromosomu roślinnego
5. Podsumowanie
Literatura

Indeks rzeczowy