Po tomie Kultura mniejszości narodowych i grup etnicznych w Europie, opublikowanym w roku 2004, tuż przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej, który spotkał się z dużym zainteresowaniem i z pozytywnym przyjęciem, oddajemy do rąk Czytelników kolejny tom poświęcony kulturom etnicznym i regionalnym. Od maja 2004 roku UE powiększyła się o kilka krajów członkowskich, które przez wiele lat pozostawały pod wpływami politycznymi Związku Radzieckiego i wpływami ideologii socjalistycznej. W krajach tych obserwujemy odradzanie się narodowych kultur, powrót do narodowych tradycji. Ich przystąpienie do struktur europejskich otworzyło przed nimi kultury innych członków UE, a także otwarło na wpływy globalne.
Proces jednoczenia dotyczy problemów organizacyjnych, ekonomicznych, ale nie wszystkie kraje członkowskie UE są skłonne do całkowitej integracji. Toteż nieprzypadkowo obywatele niektórych krajów UE w referendach wypowiedzieli się przeciw przyjęciu jednolitej konstytucji dla krajów UE. Jest to dowód na to, że część mieszkańców UE nie godzi się na zbyt daleko idącą integrację, obawia się ograniczenia swobód narodowych, narzucania przez Unię rozwiązań obcych narodowej mentalności i tradycji, wyznawanym wartościom, które mogą w rezultacie prowadzić do zaniku rodzimej kultury i tożsamości. Obywatelom tych krajów, które odrzucają jednolitą europejską konstytucję, wydaje się, że bronią narodowych kultur i narodowych wartości, stoją na straży tożsamości narodowej. W tym kontekście kultury narodowe i etniczne nabierają szczególnej wagi. Troska o ich zachowanie staje się celem zabiegów mniejszości narodowych i etnicznych. Z kulturami etnicznymi w ścisłym związku pozostają kultury regionalne. Ich znaczenie wzrasta wobec upadku, jak się wydaje, koncepcji jednolitego państwa o nazwie Europa, państwa o jednolitej kulturze, organizacji, stylu życia.

Spis treści:

Słowo od redaktorów

Etniczność - tożsamość - edukacja międzykulturowa jako kategorie teoretyczne
Leon DYCZEWSKI, Czynniki sprzyjające żywotności kultur mniejszości etnicznych i narodowych
Tadeusz LEWOWICKI, W stronę edukacji międzykulturowej. Meandryczna droga - zagrożenia i nadzieje
Wawrzyniec K. KONARSKI, Ruchy etnoregionalistyczne we współczesnej Europie alias nacjonalistyczna mobilizacja narodów zależnych: koncept, terminologia, konsekwencje
Zenon JASIŃSKI, Marcin BRYZEK, Rola edukacji regionalnej w podtrzymaniu tożsamości narodowej
Irena BUKOWSKA-FLOREŃSKA, Wyznaczniki tożsamości europejskiej w polskiej tradycji kulturowej
Kazimierz KOSSAK-GŁÓWCZEWSKI, Etniczność i regionalność jako wyłanianie ?pustych znaczących" a problem tożsamości. Wokół książki Ernesta Laclaua Emancypacje
Adam SUCHOŃSKI, Rola podręcznika historii w kształtowaniu tożsamości narodowej
Agnieszka CHWIEDUK, Pomiędzy tożsamością europejską a tożsamością lokalną (w perspektywie etnologicznej)

Problemy kultury mniejszości narodowych i grup etnicznych
Włodzimierz LUKIEWICZ, Język jako wyznacznik tożsamości na zachodniej Białorusi: Białorusini i Polacy
Mirosław SOBECKI, Kultura polska w świadomości trzech pokoleń mniejszości polskiej na Białorusi
Małgorzata STOPIKOWSKA, Prasa etniczna w jednoczącej się Europie: casus prasy polskiej na Białorusi
Anita KLAPAN, Marko MUŚANOVIĆ, Sofija VRCELJ, Miejsce kultury etnicznej i regionalnej w chorwackim systemie szkolnictwa
Shunji TANABE, Mniejszość etniczna a edukacja: sytuacja w Japonii
Anna ZILOVA, Alena NOVOTNA, Marketa RUSNAKOVA, Sytuacja etniczna na Słowacji
Mariola Teresa KOZUBEK, Wychowanie do życia w społeczności wielokulturowej na przykładzie ?miasteczka" Loppiano we Włoszech
Eugenia KARCZ, Problemy edukacji międzykulturowej w szkolnictwie opolskim
Łukasz KWADRANS, Problemy Romów w Unii Europejskiej
Irena LOKSOVA, Josef LOKŚA, Andrzej MARGASIŃSKI, Znaczenie aksjologii
w wychowaniu wielokulturowym
Dorota MISIEJUK, Jolanta MUSZYŃSKA, Przekaz tradycji kulturowych mniejszości białoruskiej. Przypadek rodzin wschodniej Białostocczyzny
Alina SZCZUREK-BORUTA, Ojczyzna, naród i patriotyzm - wybory kulturowe młodzieży i edukacja międzykulturowa
Urszula WRÓBLEWSKA, Znaczenie Związku Kulturalno-Oświatowego Tatarów II RP w kształtowaniu poczucia odrębności etniczncj i postawy obywatelskiej

Konsekwencje wdrażania edukacji międzykulturowej
Dariusz WIDELAK, Edukacja wielokulturowa w niemieckim wykonawstwie karnym
Anna HUDECOVA, Przygotowanie pracownika socjalnego i misyjnego do pracy
w społeczności romskiej
Roman KASZPER, Rozwiązania instytucjonalne polityki narodowościowej w Republice Czeskiej
Erika STEINERT, Partycypacja młodzieży na pograniczu niemiecko-polskim
Bronislava KASAĆOVA, Nowe zadania edukacji nauczycielskiej w ?nowej" Europie
Anna KRASNODĘBSKA, Migracje zarobkowe kobiet z Opolszczyzny jako kontakt kultur
Jerzy POSPIECH, Europejskie wychowanie fizyczne - istota, cele, programy

Informacja o autorach