W podręczniku przedstawiono kompleksowo zagadnienia z elektrotechniki i elektroniki w pojazdach samochodowych, począwszy od przypomnienia podstawowych pojęć z elektryczności, a na omówieniu elektronicznych układów regulacji i sterowania we współczesnych samochodach kończąc. Bez wiedzy o budowie i zasadach działania diody czy tranzystora trudno jest zrozumieć działanie np. elektronicznego zapłonu, a wiedza o analogowym i cyfrowym przekazie danych pozwala na lepsze zrozumienie np. współdziałania układu przeciwblokującego ABS z układem stabilizacji toru jazdy ESP. To tylko wybrane przykłady z bogatego materiału przedstawionego w książce.

Ósme wydanie rozszerzono o informacje na temat: konstrukcji hybrydowych z uwzględnieniem pełnego, niepełnego oraz mikrohybrydowego napędu; najnowszego rozwiązania sieci transmisji danych w samochodach, czyli magistrali Flex Ray; gazu jako paliwa alternatywnego oraz dodatkowych urządzeń grzewczych w samochodach.
Odbiorcy książki: studenci wyższych uczelni o kierunku samochodowym, uczniowie średnich szkól samochodowych oraz wszyscy zainteresowani elektrotechniką i elektroniką samochodową.

Spis treści:

Słowo wstępne 
 
1. Podstawowe pojęcia z elektryczności 
1.1. Budowa atomu 
1.2. Napięcie 
1.3. Prąd 
1.4. Rezystancja 
1.5. Możliwości wytworzenia napięcia 
1.6. Skutki oddziaływania prądu elektrycznego 
1.7. Przepisy bezpieczeństwa 
1.7.1. Oddziaływanie prądu elektrycznego na człowieka 
1.7.2. Pierwsza pomoc przy porażeniu prądem 
1.8. Rodzaje napięcia 
 
2. Schematy połączeń elektrycznych 
2.1. Części składowe i budowa obwodu elektrycznego 
2.2. Symbole graficzne 
2.3. Schematy ideowe 
2.3.1. Schemat połączeń 
2.3.2. Schemat obwodu 
2.4. Oznaczenia urządzeń elektrycznych 
2.5. Oznaczenia zacisków 
2.6. Rodzaje zestyków 
 
3. Pomiary miernikiem uniwersalnym 
3.1. Rodzaje mierników 
3.2. Oznaczenia na uniwersalnych miernikach analogowych 
3.3. Oznaczenia na uniwersalnych miernikach cyfrowych 
3.4. Zakresy tolerancji mierników uniwersalnych 
3.4.1. Mierniki analogowe 
3.4.2. Uniwersalne mierniki cyfrowe 
3.5. Pomiar napięcia uniwersalnym miernikiem cyfrowym 
3.6. Pomiar natężenia uniwersalnym miernikiem cyfrowym 
3.7. Pomiar rezystancji uniwersalnym miernikiem cyfrowym 
3.8. Podsumowanie: pomiary napięcia, natężenia i rezystancji 
 
4. Podstawy elektrotechniki 
4.1. Prawo Ohma 
4.2. Straty napięcia 
4.2.1. Napięcie w zamkniętym obwodzie elektrycznym 
4.2.2. Napięcie w otwartym obwodzie elektrycznym 
4.3. Moc elektryczna 
4.4. Rezystywność przewodnika 
4.5. Połączenia równoległe i szeregowe 
4.5.1. Połączenie szeregowe 
4.5.2. Połączenie równoległe 
4.5.3. Przegląd 
4.6. Obwody mieszane 
4.6.1. Rozszerzone połączenia szeregowe 
4.6.2. Rozszerzone połączenie równoległe 
4.7. Dzielnik napięcia, potencjometr 
4.7.1. Nieobciążony dzielnik napięcia 
4.7.2. Obciążony dzielnik napięcia 
4.8. Rezystory zależne od temperatury 
4.8.1. Rezystory PTC 
4.8.2. Rezystory NTC 
4.8.3. Rezystory zależne od temperatury (w samochodach) 
4.9. Kondensator 
4.9.1. Kondensator jako magazyn ładunków elektrycznych 
4.9.2. Kierunek przepływu prądu 
4.9.3. Budowa 
4.9.4. Zasada działania 
4.9.5. Przebieg ładowania i rozładowania 
4.9.6. Kondensator w obwodzie prądu przemiennego 
4.9.7. Kondensator jako element przeciwzakłóceniowy w samochodzie 
4.10. Indukcyjność 
4.10.1. Magnetyzm 
4.10.2. Indukcja magnetyczna 
4.10.3. Cewka 
4.10.3.1. Samoindukcja po włączeniu cewki 
4.10.3.2. Samoindukcja po odłączeniu cewki 
4.10.4. Transformator 
4.10.5. Przekaźnik 
4.10.5.1. Zasada działania 
4.10.5.2. Rodzaje przekaźników 
4.10.5.3. Budowa przekaźnika kontaktronowego 
4.10.5.4. Przykłady zastosowań przekaźników kontaktronowych w samochodzie 
 
5. Podstawowe elementy elektroniczne 
5.1. Dioda 
5.1.1. Dioda jako zawór elektryczny 
5.1.2. Sprawdzanie diody 
5.1.3. Zastosowanie diody jako prostownika prądu przemiennego 
5.1.4. Układ mostkowy w prądnicy prądu trójfazowego 
5.1.5. Dioda do rozłączania obwodu elektrycznego 
5.1.6. Dioda do ograniczania napięcia wzbudzenia 
5.1.7. Oznaczanie diod 
5.2. Dioda Zenera 
5.2.1. Właściwości 
5.2.2. Dioda Zenera w przekaźniku ochrony przepięciowej 
5.2.3. Dioda Zenera jako dioda prostująca w prądnicy trójfazowej 
5.3. Dioda świecąca (LED) 
5.3.1. Właściwości 
5.3.2. Budowa 
5.3.3. Przykłady zastosowania 
5.3.4. Fotorezystor (LDR) 
5.4. Tranzystor 
5.4.1. Funkcje 
5.4.2. Tranzystor jako element sterowalny 
5.4.3. Porównanie tranzystora z przekaźnikiem 
5.4.4. Funkcje sprawdzania i kontroli 
5.4.5. Wskaźnik zużycia hamulcowych wkładek ciernych 
5.4.6. Tranzystor jako wzmacniacz 
5.4.7. Układ Darlingtona 
5.4.8. Wtórnik emiterowy 
5.4.9. Opóźnienie wyłączania 
5.4.10. Bistabilny układ relaksacyjny 
5.4.11. Monostabilny układ relaksacyjny (opóźnienie wyłączania) 
5.4.12. Monostabilny układ relaksacyjny (opóźnienie włączania) 
5.4.13. Niestabilny układ relaksacyjny 
5.4.14. Współczynnik trwania impulsu 
5.4.15. Przerzutnik Schmitta 
 
6. Analiza systemowa i schematy przepływu sygnałów 
6.1. Analiza funkcjonalna 
6.2. Samochód jako system 
6.3. Schemat przepływu sygnałów 
 
7. Podstawy techniki cyfrowej 
7.1. Sygnały analogowe i cyfrowe 
7.2. Zasada przekazu analogowego 
7.2.1. Problemy przekazu analogowego 
7.2.2. Przykłady przekazu analogowego 
7.3. Logika podstawowych połączeń cyfrowych 
7.4. Przegląd podstawowych funkcji logicznych 
7.5. Element logiczny przetwarzający dane 
7.5.1. Poziom sygnału 
7.5.2. Poziom sygnału w samochodzie 
7.6. Podstawowe funkcje logiczne 
7.6.1. Iloczyn logiczny 
7.6.2. Suma logiczna 
7.6.3. Negacja logiczna 
7.6.4. Podsumowanie 
7.6.5. Używane skróty 
7.6.6. Wybrane symbole graficzne elementów logicznych 
7.6.7. Przykład 
7.7. Złożone elementy logiczne 
7.8. System dwójkowy 
 
8. Transmisja danych w samochodzie 
8.1. Przykłady 
8.2. Przetwarzanie informacji w urządzeniu sterującym 
8.3. Przetwornik analogowo-cyfrowy 
8.4. Połączenia wtykowe słabym punktem układu 
8.5. Transmisja danych za pomocą magistrali 
8.6. Samodiagnoza 
8.6.1. Nadzorowanie czujnika ( np. temperatury cieczy chłodzącej) 
8.6.2. Nadzorowanie nastawnika (np. regulatora biegu jałowego) 
 
9. Sterowanie i regulacja 
9.1. Różnica pomiędzy sterowaniem i regulacją 
9.1.1. Łańcuch sterowania 
9.1.2. Obwód regulacji 
9.2. Sterowanie 
9.2.1. Definicja sterowania 
9.2.2. Ogniwa łańcucha sterowania 
9.2.3. Wielkości wejściowe i wyjściowe łańcucha sterowania 
9.2.4. Rodzaje sterowania według rodzaju sygnału 
9.2.5. Sterowanie binarne 
9.2.6. Sterowanie analogowe 
9.2.7. Sterowanie cyfrowe 
9.2.8. Rodzaje sterowania według przetwarzania sygnału 
9.3. Regulowanie 
9.3.1. Człowiek, jako regulator w obwodzie regulacji 
9.3.2. Definicja regulacji 
9.3.3. Schemat blokowy obwodu regulacji 
9.3.4. Części składowe układu regulacji 
9.3.5. Obwód regulacji 
9.3.6. Rodzaje regulatorów 
9.3.7. Stany przejściowe 
9.3.8. Regulacja prądu 
9.3.9. Regulacja prędkości obrotowej biegu jałowego 
9.3.10. Odpowietrzanie zbiornika paliwa 
9.4. Adaptacyjne układy regulacji 
9.4.1. Adaptacja na przykładzie regulacji lambda 
9.4.2. Problemy diagnostyczne wynikające z adaptacji 
 
10. Oscyloskop warsztatowy 
10.1. Analogowe i cyfrowe przedstawianie sygnałów 
10.2. Sprzężenia DC / AC 
10.3. Oś Y 
10.4. Oś X 
10.5. Impuls wyzwalający 
10.5.1. Poziom impulsu wyzwalającego 
10.5.2. Zbocze impulsu wyzwalającego 
10.6. Obrazy typowych sygnałów z czujników 
10.7. Sprawdzanie prądnicy 
10.7.1. Sygnały harmoniczne 
10.7.2. Wpływ rodzaju sprzężenia na obraz 
10.7.3. Przykłady usterek wykrytych podczas testu prądnicy 
 
11. Samochodowe układy elektroniczne 
11.1. Zasada działania 
11.2. Sygnały wejściowe i wyjściowe 
11.3. Urządzenia sterujące z samodiagnozowaniem 
11.4. Podstawowe zasady postępowania z układami elektronicznymi 
11.5. Wskazówki diagnostyczne 
 
12. Układy zapłonowe 
12.1. Bezstykowe sterowanie zapłonu 
12.1.1. Zalety 
12.1.2. Budowa i działanie 
12.1.3. Indukcyjne wyzwalanie sygnału w zapłonie tranzystorowym 
12.1.4. Emitowanie sygnału przez czujnik Halla 
12.1.5. Wykrywanie usterek zapłonu sterowanego bezstykowo 
12.2. Zapłon elektroniczny 
12.2.1. Schemat funkcjonalny z wejściami i wyjściami urządzenia sterującego 
12.2.2. Najważniejsze sygnały wejściowe do obliczania KWZ 
12.2.3. Dodatkowe sygnały wejściowe 
12.2.4. Sygnały wyjściowe oraz wskazówki przy wykrywaniu usterek 
12.3. Zapłon całkowicie elektroniczny 
12.3.1. Budowa i zalety statycznego rozdzielania wysokiego napięcia 
12.3.2. Statyczny rozdział wysokiego napięcia przez cewki dwubiegunowe 
12.3.3. Informacja zwrotna o prądzie zapłonu w zapłonie statycznym 
12.3.4. Wskazówki dotyczące wykrywania usterek 
 
13. Układy wtryskowe 
13.1. Wtrysk ciągły (K-Jetronic) 
13.1.1. Opis funkcji i części składowych układu 
13.1.2. Elementy składowe i ich funkcje 
13.1.3. Dodatkowe, elektrycznie sterowane elementy układu 
13.1.4. Schemat elektryczny 
13.1.5. Układ K-Jetronic z regulacją lambda 
13.2. Układ KE-Jetronic 
13.2.1. Różnice w stosunku do układu K-Jetronic 
13.2.2. Sygnały wejściowe i ich znaczenie dla sterowania elektronicznego 
13.2.3. Regulacja dawki wtrysku przez elektrohydrauliczny nastawnik ciśnienia 
13.3. Wtrysk przerywany (L-Jetronic) 
13.3.1. Ogólny opis działania układu 
13.3.2. Elementy składowe i ich funkcje 
13.3.3. Funkcje urządzenia sterującego 
13.3.4. Ogólny schemat elektryczny układu 
13.4. Układ Mono-Jetronic 
13.4.1. Obwód zasilania paliwem 
13.4.2. Sygnały wejściowe dla ustalenia warunków eksploatacji 
13.4.3. Działanie urządzenia sterującego, sygnały wyjściowe 
13.5. Regulacja lambda 
13.5.1. Adaptacja składu mieszanki 
13.5.2. Budowa i działanie sondy lambda 
13.5.3. Sonda lambda z wkładem z dwutlenku tytanu 
13.6. Regulowane elektronicznie układy wtryskowe w silnikach wysokoprężnych 
13.6.1. Wiadomości ogólne, przegląd układu 
13.6.2. Sygnały wejściowe i ich wpływ na działanie układu 
13.6.3. Sterowanie różnymi pompami wtryskowymi i pozostałe sygnały wyjściowe 
13.6.4. Wtrysk bezpośredni w silnikach wysokoprężnych 
13.6.4.1. Promieniowe rozdzielaczowe pompy wtryskowe 
13.6.4.2. Układy z pompowtryskiwaczami (UIS) i indywidualnymi pompami wtryskowymi 
13.6.4.3. Zasobnikowy układ wtryskowy Common Rail 
 
14. Zintegrowane układy wtryskowo-zapłonowe (Motronic) 
14.1. Informacje ogólne 
14.2. Funkcje dodatkowe w różnych rozwiązaniach Motronic 
14.3. Układ Motronic M3.3 
 
15. Układy regulacji i sterowania dynamiki jazdy 
15.1. Układ przeciwblokujący (ABS) 
15.1.1. Podstawowe funkcje i ogólna budowa układu ABS 
15.1.2. Czujniki prędkości obrotowej kół 
15.1.3. Układ zamknięty z zaworami elektromagnetycznymi 3/3 
15.1.4. Układ otwarty z zaworami elektromagnetycznymi 2/2 
15.1.5. Układ zamknięty z zaworami elektromagnetycznymi 2/2 
15.1.6. ABS w motocyklach 
15.2. Układ przeciwpoślizgowy (ASR) 
15.2.1. Układ przeciwpoślizgowy z zaworami elektromagnetycznymi 3/3 
15.2.2. Układ przeciwpoślizgowy z zaworami elektromagnetycznymi 2/2 
15.3. Układ stabilizacji toru jazdy 
15.3.1. Opis układu stabilizacji toru jazdy 
15.3.2. Sygnały wejściowe i wyjściowe 
15.4. Regulowane blokady mechanizmu różnicowego 
15.4.1. Sygnały wejściowe i wyjściowe w urządzeniu sterującym 
15.4.2. Blokady elektrohydrauliczna i elektromagnetyczna 
15.4.3. Obwód elektryczny elektromagnetycznej blokady w układzie napędowym czterech kół 
15.5. Elektroniczna regulacja amortyzatorów 
 
16. Układy bezpieczeństwa biernego 
16.1. Wprowadzenie 
16.2. Budowa i działanie przednich poduszek gazowych 
16.3. Nadzorowanie układu i przepisy bezpieczeństwa 
16.4. Boczne poduszki gazowe 
16.5. Kurtyny gazowe 
16.6. Pirotechniczne napinacze pasów 
16.7. Poduszka kompaktowa (eurobag) 
16.8. Przykład kompletnego układu 
 
17. Układy ochrony przed kradzieżą 
17.1. Elektroniczne zabezpieczenie przed nieuprawnionym użyciem 
17.1.1. Zabezpieczenie z transponderem przed uruchomieniem samochodu 
17.1.2. Montaż immobilizera w samochodzie nie zabezpieczonym fabrycznie 
17.2. Instalacje alarmowe 
17.2.1. Ogólny opis układu 
17.2.2. Sygnały wejściowe i elementy składowe instalacji 
17.2.3. Sygnały wyjściowe i schemat elektryczny instalacji alarmowej 
 
18. Układy zwiększające komfort jazdy 
18.1. Sterowanie ogrzewania i klimatyzacji 
18.1.1. Opis działania i budowa układu 
18.1.2. Zasada działania klimatyzacji 
18.1.3. Sygnały wejściowe 
18.1.4. Sygnały wyjściowe i sposób działania 
18.1.5. Schemat ideowy 
18.2. Elektroniczne sterowanie skrzynki przekładniowej 
18.2.1. Opis układu 
18.2.2. Sygnały wejściowe i wyjściowe 
18.3. Elektroniczne sterowanie sprzęgła 
18.4. Regulacja prędkości jazdy 
18.4.1. Opis działania układu 
18.4.2. Elementy składowe, sygnały wejściowe i wyjściowe 
18.5. Elektroniczny pomiar odległości (asystent parkowania) 
18.6. Centralne blokowanie drzwi 
18.6.1. Centralne blokowanie drzwi z nastawnikami pneumatycznymi 
18.6.2. Centralne blokowanie drzwi z nastawnikami elektrycznymi 
18.7. Elektryczne sterowanie szyb 
18.8. Elektryczne sterowanie dachu 
18.9. Elektryczne ustawianie lusterek zewnętrznych 
18.10. Elektryczna regulacja siedzenia 
18.11. Elektryczna regulacja siedzenia i lusterek z pamięcią ustawienia 
18.12. Elektryczna regulacja położenia kolumny kierownicy 
 
19. Sieć połączeń 
19.1. Definicja problemu 
19.2. Budowa modułowa 
19.3. Systemy wymiany danych 
19.3.1. Wprowadzenie 
19.3.2. Systemy wymiany danych 
19.3.3. Przebieg komunikacji 
19.4. Przykład systemu z siecią transmisji szeregowej 
 
Materiały źródłowe 
Źródła ilustracji 
Wykaz używanych skrótów