W ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat, od czasu skonstruowania pierwszego tranzystora, wykonanego z germanu, półprzewodniki stały się niezmiernie ważne. Wkrótce najbardziej znaczącym technicznie materiałem półprzewodnikowym stał się krzem. Rozwój technologii informatycznych był ściśle związany z miniaturyzacją urządzeń elektronicznych wykorzystujących krzem. W ostatnich piętnastu latach dodatkowe zastosowania półprzewodników, jak np. detektory światła, baterie słoneczne, diody emitujące światło i lasery półprzewodnikowe, coraz bardziej zyskiwały coraz większe znaczenie. Należy wspomnieć, że znaczącym odkryciem optoelektroniki półprzewodnikowej jest zbudowany w Polsce prototyp niebieskiego lasera. W odróżnieniu od urządzeń elektronicznych opartych na krzemie, urządzenia optoelektroniczne, wykorzystują półprzewodniki z prostą przerwą energetyczną takich jak GaAs, ZnSe, GaN.
Niniejszy podręcznik przedstawia wiedzę z fizyki półprzewodników i struktur półprzewodni- kowych, na poziomie odpowiednim dla studentów starszych lat wydziałów fizyki, elektroniki i inżynierii materiałowej. Może też być pomocny dla doktorantów wymienionych kierunków, jak również pracowników naukowych zajmujących się fizyką półprzewodników i przyrządami półprzewodnikowymi.
W materiale podręcznika zawarto wykład z teorii struktury pasmowej półprzewodników, defektów (punktowych) półprzewodnika, zjawisk transportu i zjawisk optycznych w półprzewodnikach objętościowych oraz obszerne omówienie tych samych zagadnień w odniesieniu do struktur niskowymiarowych. Właśnie zagadnienia dotyczące struktur niskowymiarowych półprzewodników zdominowały aktualnie fizykę i elektronikę ciała stałego. Ostatni rozdział zawiera omówienie struktury energetycznej i inne własności powierzchni półprzewodników.
Spis Treści:
WSTĘP
I. STRUKTURA PASMOWA PÓŁPRZEWODNIKÓW
1. Przegląd półprzewodników
2. Periodyczna struktura kryształów
3. Kwantowo-mechaniczny opis ciała
stałego
4. Gęstość stanów
(elektronowych) w pasmie
5. Model sieci pustej
6. Model prawie swobodnych
elektronów
7. Metoda pseudopotencjału
8. Metoda k p (kp) obliczania
struktury pasmowej
9. Struktura pasmowa z
uwzględnieniem oddziaływań spin-orbita
9.1. Równanie Schrodingera z
uwzględnieniem oddziaływania spin-orbita
9.2. Struktura pasmowa pasm
walencyjnych w modelu kp
9.3. Hamiltonian Luttingera:
10. Model Kane' a
10.1. Trójpoziomowy model Kane'a
11. Struktura pasmowa najbardziej
znanych półprzewodników
11.1. Półprzewodniki o
strukturze krystalicznej diamentu
11.2. Półprzewodniki o
strukturze krystalicznej blendy cynkowej
12. Wiązania chemiczne a struktura
pasmowa półprzewodnikow. Obliczenia struktur pasmowych metodą
LCAO
12.1. Metodologia rozwiązywania
równania Schrodingera
12.2. Stany elektronowe _w krysztale
jednowymiarowym
12.3. Przykład struktury przestrzennej
chlorek cezu
12.4. Struktura pasmowa prostych
tetraedrycznych kryształów
II. DEFEKTY W PÓŁPRZEWODNIKACH
13. Płytkie (wodorodpodobnene)
domieszki
13.1. Równanie masy efektywnej
13.2. Płytkie (wodoropodobne)
domieszki w półprzewodnikach
13.3. Płytkie domieszki w krzemie i
germanie
13.4. Wodoropodobne akceptory
13.5. Wpływ silnego domieszkowania na
energie płytkich poziomów domieszkowych
14. Głębokie poziomy (centra)
14.1. Wprowadzenie do teorii głębokich
poziomów w półprzewodnikach
14.2. Wakans idealny
14.3. Domieszka (atom) podstawieniowa
14.4. Relaksacja sieci wokół
głębokiego defektu
III. ZJAWISKA TRANSPORTU
15. Koncentracja elektronów i
dziur w półprzewodnikach
15.1. Statystyka elektronów i
dziur
15.2. Koncentracja swobodnych nośnikow
ładunku
15.3. Koncentracja nośników w
półprzewodniku samoistnym i domieszkowanym
16. Równanie kinetyczne
Boltzmana:
17. Czas relaksacji dla procesów
rozpraszania
17.1. Rozpraszanie na zjonizowanych
domieszkach
17.2. Rozpraszanie na fononach
akustycznych i optycznych
18. Zastosowanie równania
kinetycznego Boltzmana (RKB) do opisu zjawisk transportu w
półprzewodnikach
18.1. Rozwiązanie RKB dla nośników
w polu elektrycznym
18.2. Zjawiska galwonomagnetyczne w
półprzewodnikach
18.3. Siła termoelektryczna
półprzewodników
19. Zjawiska transportu w silnych
polach elektrycznych
19.1. Ujemny opór różniczkowy
w n- GaAs
IV. ZJAWISKA OPTYCZNE W
PÓŁPRZEWODNIKACH:
20. Wprowadzenie do elektrodymamyki
makroskopowej;
21. Model oscylatorów
tłumionych
22. Mikroskopowa teoria funkcji
dielektrycznej
22.1. Przejścia międzypasmowe
22.2. Łączna gęstość stanów
i osobliwości van Hove'a
22.3. Krawędź absorpcji podstawowej
22.4. Przejścia skośne
22.5. Przejścia dla energii fotonów
większej od wartości przerwy energetycznej
23. Zjawiska optyczne związane ze
swobodnymi nośnikami
23.1. Absorpcja na swobodnych
nośnikach
23.2. Krawędź plazmowa
23.3. Przejścia między podpasmami
pasma walencyjnego lub pasma przewodnictwa
24. Ekscytony
24.1. Ekscytony WannieraMotta
24.2. Przejścia optyczne do stanów
ekscytonowych
25. Procesy absorpcji związane z
defektami kryształu
26. Przejścia promieniste
27. Oddziaływanie fali
elektromagnetycznej z drganiami sieci krystalicznej
27.1. Procesy jednofononowe
27.2. Absorpcja wielofononowa
27.3. Nieelastyczne rozpraszanie
światła
28. Własności magnetooptyczne
półprzewodników
V. STRUKTURA ENERGETYCZNA I
WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNE STRUKTUR NISKOWYMIAROWYCH
29. Prostokątna studnia kwantowa
29.1. Pasmo przewodnictwa
29.2. Pasmo walencyjne
30. Struktury pseudomorficzne
31. Selektywnie domieszkowane
heterozłącza półprzewodnikowe
32. Supersieci półprzewodnikowe
33. Inne układy dwuwymiarowe
34. Układy jedno- i zerowymiarowe
34.1. Druty kwantowe
34.2. Kropki kwantowe
35. Rozkład gęstości stanów
i statystyka nośników
36. Stany domieszkowe i ekscytony
36.1. Płytkie stany domieszkowe
36.2. Zjawisko ekranowania
36.3. Ekscytony
36.4. Efekt zapełnienia przestrzeni
fazowej
37. Przewodnictwo elektryczne
struktur dwuwymiarowych
37.1. Czas relaksacji
37.2. Rozprasznie na zjonizowanych
domieszkach
37.3. Rozprasznie na nierównościach
powierzchni
37.4. Inne mechanizmy rozpraszania
37.5. Rozpraszanie między podpasmami
37.6. Ruchliwość nośników w
strukturach dwuwymiarowych
37.7. Transport balistyczny
38. Transport wertykalny
38.1. Struktury tunelowe
38.2. Stany rezonansowe
38.3. Oscylacje Blocha w supersieciach
39. Własności optyczne struktur
dwuwymiarowych
39.1. Współczynnik absorpcji
39.2. Przejścia wewnątrzpasmowe
39.3. Przejścia międzypasmowe
39.4. Przejścia ekscytonowe
39.5. Luminescencja
39.6. Przejścia optyczne w polu
elektrycznym
40. Układy dwuwymiarowe w silnych
polach magnetycznych
40.1. Energie elektronów i
rozkład gęstości stanów
40.2. Zjawiska oscylacyjne
40.3. Kwantowy efekt Halla
VI. STRUKTURA ENERGETYCZNA I
WŁASNOŚCI POWIERZCHNI PÓŁPRZEWODNIKÓW
41. Struktura geometryczna
powierzchni
42. Struktura wybranych
powierzchni
42.1. Powierzchnia krzemu Si (001)
42.2. Powierzchnia arsenku galu GaAs
(001)
42.3. Powierzchnia arsenku galu GaAs
(110)
43. Zespolona struktura pasmowa
44. Zakrzywienie pasm przy
powierzchni półprzewodnika
44.1. Model Schottky'ego
44.2. Przypadek ogólny
44.3. Zapełnienie stanów
powierzchniowych i zagięcie pasm w stanie równowagi
termodynamicznej
LITERATURA