Skrypt jest przeznaczony dla studentów Wydziału Samochodów i Maszyn Roboczych Politechniki Warszawskiej jako pomoc do przedmiotu ?metrologia i zamienność" (studia dzienne, wieczorowe i zaoczne). Skrypt jest też przewidziany jako literatura pomocnicza do ?laboratorium metrologii technicznej".
Zgodnie z programem studiów skrypt oprócz tematyki ściśle metrologicznej zawiera także wiadomości z zakresu tolerancji wielkości geometrycznych i teorii łańcuchów wymiarowych. Jest to ujęcie mające długą tradycję w polskim piśmiennictwie technicznym, a także w dydaktyce wydziałów mechanicznych politechnik krajowych.
Skrypt można wykorzystać na studiach zawodowych i magisterskich kierunku Mechanika i Budowa Maszyn, poza specjalnościami ściśle metrologicznymi. Może być szczególnie użyteczny dla specjalności konstrukcyjnych.
Treść skryptu została zaktualizowana, przede wszystkim w zakresie pojęć związanych z niepewnością pomiaru (rozdział 2), tolerancjami geometrycznymi (rozdział 3.9) i strukturą geometryczną powierzchni (rozdział 6). Cenne uwagi przekazał dr Zbigniew Humienny, za co autor pragnie Mu gorąco podziękować.
Spis treści:
Przedmowa
Wykaz ważniejszych oznaczeń
1. UKŁADY JEDNOSTEK MIAR
1.1. Wielkości mierzalne i ich wartości. Jednostki miar
1.2. Równania wielkościowe i równania wartości liczbowych
1.3. Układy wielkości i układy jednostek miar
1.4. Sposoby definiowania jednostek miar
1.5. Międzynarodowy Układ Jednostek Miar SI
Literatura uzupełniająca
2. PODSTAWY METROLOGII
2.1. Pojęcie pomiaru. Wielkości mierzone i wpływowe
2.2. Zasady i metody pomiarowe
2.3. Błędy pomiarów i ich klasyfikacja
2.4. Błędy graniczne, niepewność i niedokładność pomiaru
2.5. Zarys teorii błędów przypadkowych
2.6. Błędy pomiarów metodą pośrednią
2.7. Narzędzia pomiarowe - wiadomości ogólne. Systemy pomiarowe
2.8. Pomiar jako proces zależny od czasu. Pomiary dynamiczne
2.9. Właściwości metrologiczne i dobór narzędzi pomiarowych
2.10. Kontrola metrologiczna narzędzi pomiarowych
Literatura uzupełniająca
3. TOLERANCJE WIELKOŚCI GEOMETRYCZNYCH
3.1. Tolerancje wymiarów - określenia podstawowe
3.2. Odchyłki i tolerancje
3.3. Rozkład wymiaru w polu tolerancji
3.4. Pasowanie i jego charakterystyka
3.5. Układy pasowań stałego otworu i stałego wałka
3.6. Układ tolerancji i pasowań wg Polskich Norm
3.7. Tolerancje ogólne
3.8. Tolerancje kątów
3.9. Tolerancja wymiaru a niepewność pomiarowa
3.10. Tolerancje kształtu i położenia
3.11. Tolerancje kształtu i położenia a tolerancje wymiaru
Literatura uzupełniająca
4. ŁAŃCUCHY WYMIAROWE
4.1. Łańcuch wymiarowy i jego opis matematyczny
4.2. Obliczanie wymiaru zależnego i jego tolerancji
4.3. Równania wymiarów tolerowanych
4.4. Analiza łańcuchów wymiarowych
4.5. Synteza łańcuchów wymiarowych
4.6. Zamienność w budowie maszyn
Literatura uzupełniająca
5. POMIARY DŁUGOŚCI I KĄTA
5.1. Wzorce długości i kąta
5.2. Przyrządy suwmiarkowe
5.3. Przyrządy mikrometryczne
5.4. Kątomierze
5.5. Czujniki
5.6. Przyrządy optyczne do pomiaru długości
5.7. Przyrządy pneumatyczne do pomiaru długości
5.8. Długościomierze. Postulat Abbego
5.9. Okrągłościomierze
5.10. Współrzędnościowe maszyny pomiarowe
Literatura uzupełniająca
6. STRUKTURA GEOMETRYCZNA POWIERZCHNI CZĘŚCI MASZYN I JEJ POMIARY
6.1. Profil powierzchni
6.2. Parametry chropowatości
6.3. Parametry falistości
6.4. Oznaczanie struktury geometrycznej powierzchni
6.5. Przegląd sposobów pomiaru i sprawdzania parametrów chropowatości
6.6. Zasada "przekroju świetlnego" i jej realizacja
6.7. Profilografy i profilometry
6.8. Wzorce chropowatości
Literatura uzupełniająca
7. MECHANIZACJA I AUTOMATYZACJA KONTROLI WIELKOŚCI GEOMETRYCZNYCH
7.1. Pojęcia podstawowe
7.2. Sprawdziany
7.3. Przyrządy kontrolne
7.4. Automatyczna kontrola bierna
7.5. Automatyczna kontrola czynna
Literatura uzupełniająca
8. POMIARY PRZEDMIOTÓW O ZŁOŻONEJ GEOMETRII
8.1. Pomiary kątów stożków
8.2. Pomiary i sprawdzanie gwintów
8.3. Pomiary uzębień walcowych (w zarysie)
Literatura uzupełniająca
9. MIERZENIE I SPRAWDZANIE DUŻYCH WYMIARÓW
9.1. Uwagi wstępne
9.2. Wzorce dużych długości
9.3. Duże przyrządy mikrometryczne
9.4. Sprawdziany do dużych wymiarów
9.5. Specjalne metody pomiarów stykowych dużych średnic
9.6. Metody triangulacyjne
9.7. Poziomnice i ich zastosowanie
Literatura uzupełniająca
10. POMIARY WYBRANYCH WIELKOŚCI MECHANICZNYCH
10.1. Pomiary prędkości kątowej
10.2. Pomiary prędkości pojazdów
10.3. Pomiary masy
10.4. Pomiary siły i naprężenia. Tensometria oporowa
10.5. Pomiary ciśnienia
Literatura uzupełniająca