Techniki obróbki mechanicznej i erozyjnej są podstawą wielu technologii, a w szczególności technologii mechanicznej. Wszystkie wydziały mechaniczne politechnik, zarówno o profilu technologicznym, jak i konstrukcyjnym, mają w swoich programach kształcenia przedmioty, których treścią są podstawy teoretyczne i zasady technicznego wytwarzania maszyn i urządzeń. Jest to ważny obszar wiedzy współczesnego inżyniera, umożliwiający twórczą działalność zawodową nie tylko bezpośrednio w technikach wytwarzania, ale również w zakresie działalności eksperckiej i doradczej.
Skrypt jest pomocą do prowadzonych przez autorkę wykładów z "obróbki skrawaniem i narzędzi" na kierunku mechanika i budowa maszyn oraz "technik wytwarzania" na innych kierunkach studiów dziennych i zaocznych. Oczywiście nie cały przedstawiony w nim materiał obowiązuje wszystkich studentów - zróżnicowanie zakresu i wymagań będzie się odbywało w ramach wykładu. 
W skrypcie przedstawiono podstawowe zagadnienia obróbki skrawaniem dla wszystkich sposobów obróbki wiórowej, szlifowania ściernicowego i obróbki elektroerozyjnej. Układ i treść skryptu powinny umożliwić czytającym opanowanie podstaw procesów wytwarzania, a także zasad twórczego wykorzystania tych podstaw w praktyce zawodowej. 
 
Spis treści: 
 
WPROWADZENIE 

1. MATERIAŁY NARZĘDZIOWE 
1.1. Wiadomości wstępne 
1.2. Stale narzędziowe 
1.2. l. Stale narzędziowe węglowe 
1.2.2. Stale narzędziowe stopowe 
1.3. Stale szybkotnące 
1.3.1. Podstawowe gatunki stali szybkotnących 
1.3.2. Stale szybkotnące spiekane 
1.3.3. Stale szybkotnące pokrywane azotkiem tytanu 
1.3.4. Węglikostale 
1.4. Materiały narzędziowe spiekane 
1.4.1. Węgliki spiekane 
1.4.2. Węgliki spiekane laminowane, węglotytanowane i azototytanowane 
1.4.3. Spieki ceramiczne 
1.4.3.1. Ceramika tlenkowa 
1.4.3.2. Ceramika azotkowa 
1.4.4. Cermetale 
1.5. Materiały supertwarde 
1.5.1. Sześcienny azotek boru (borazon) 
1.5.2. Diament polikrystaliczny 
1.6. Materiały stosowane na części chwytowe narzędzi 

2. PODSTAWOWE POJĘCIA OKREŚLAJĄCE PROCES SKRAWANIA 
2.1. Warunki skrawania 
2.2. Przedmiot obrabiany 
2.3. Ruchy przedmiotu obrabianego i narzędzia 
2.4. Warstwa skrawana 
2.5. Technologiczne parametry skrawania 
2.6. Czas skrawania i czas maszynowy 
2.7. Wydajność skrawania 

3. NARZĘDZIA SKRAWAJĄCE DO OBRÓBKI WIÓROWEJ 
3.1. Ogólna budowa narzędzi 
3.2. Łączenie elementów składowych narzędzia 
3.3. Geometria ostrza 
3.3.1. Układ narzędzia 
3.3.2. Układ technologiczny 
3.3.3. Układ ustawienia 
3.3.4. Układ roboczy 

4. FIZYKALNE PODSTAWY PROCESU SKRAWANIA 
4.1. Proces powstawania wióra 
4.1.1. Odkształcenia plastyczne w obszarze tworzenia wióra 
4.1.1.1. Spęczanie wióra 
4.1.1.2. Odkształcenia postaciowe 
4.1.1.3. Miary odkształceń warstwy skrawanej 
4.1.2. Rodzaje wiórów 
4.2. Narost w procesie skrawania 
4.3. Siły i moc skrawania 
4.3.1. Wiadomości podstawowe 
4.3.2. Układy odniesienia 
4.3.3. Całkowita sila skrawania 
4.3.3.1. Wpływ materiału obrabianego na siłę skrawania 
4.3.3.2. Wpływ parametrów skrawania na siły skrawania 
4.3.3.3. Wpływ zmian geometrii ostrza na przebieg sił skrawania 
4.3.4. Moc skrawania 
4.4. Ciepło skrawania 
4.4.1. Bilans cieplny skrawania 
4.4.2. Temperatura skrawania 
4.5. Zużycie i trwałość ostrza 
4.5.1. Zużycie ostrza 
4.5.2. Parametry geometryczne zużycia ostrza 
4.5.3. Kryteria stępienia ostrza 
4.5.4. Okres trwałości ostrza i okresowa prędkość skrawania 
4.6. Chłodziwa 
4.6.1. Rola chłodziw w obróbce skrawaniem 
4.6.2. Rodzaje chłodziw 
4.7. Kompleksowa charakterystyka warstwy wierzchniej przedmiotu po obróbce 
4.7.1. Charakterystyka stereometrii powierzchni 
4.7.2. Charakterystyka fizykalna warstwy wierzchniej 

5. PRZECINANIE 
5.1. Cięcie metali nożycami 
5.2. Cięcie maszynowe 
5.2.1. Przecinarki 
5.2.2. Narzędzia 
5.2.3. Parametry przecinania 

6. TOCZENIE 
6.1. Charakterystyka procesu toczenia 
6.2. Noże tokarskie 
6.3. Klasyfikacja odmian toczenia 
6.4. Parametry skrawania 
6.4.1. Technologiczne parametry skrawania 
6.4.2. Geometryczne parametry skrawania 
6.5. Czas maszynowy toczenia 
6.6. Objętościowa wydajność skrawania 
6.7. Siła i moc skrawania 
6.7.1. Siła całkowita skrawania i jej składowe 
6.7.2. Moc skrawania 
6.8. Chropowatość i dokładność powierzchni po toczeniu 

7. STRUGANIE I DŁUTOWANIE 
7.1. Charakterystyka procesów strugania i dłutowania 
7.2. Noże strugarskie i dłutownicze 
7.2.1. Noże strugarskie 
7.2.2. Noże dłutownicze 
7.3. Parametry skrawania 
7.3.1. Technologiczne parametry skrawania 
7.3.2. Geometryczne parametry skrawania 
7.4. Siła i moc skrawania 
7.5. Czas maszynowy obróbki 
7.6. Chropowatość i dokładność powierzchni po struganiu 

8. WIERCENIE, ROZWIERCANIE, POGŁĘBIANIE,GWINTOWANIE 
8.1. Charakterystyka procesu obróbki otworów 
8.2. Narzędzia do obróbki otworów 
8.2.1. Wiertła 
8.2.1.1. Wiertła kręte 
8.2.1.2. Wiertła piórkowe 
8.2.1.3. Wiertła do głębokich otworów 
8.2.1.4. Wiertła różne 
8.2.2. Pogłębiacze 
8.2.2.1. Pogłębiacze walcowo-czołowe 
8.2.2.2. Pogłębiacze czołowe 
8.2.2.3. Pogłębiacze stożkowe 
8.2.2.4. Pogłębiacze różne 
8.2.3. Rozwiertaki 
8.2.3.1. Rozwiertaki do otworów walcowych 
8.2.3.2. Rozwiertaki do otworów stożkowych 
8.2.4. Gwintowniki 
8.3. Parametry skrawania 
8.3.1. Technologiczne parametry skrawania 
8.3.2. Geometryczne parametry skrawania 
8.4. Siły i momenty skrawania 
8.5. Czas maszynowy wiercenia, rozwiercania i pogłębiania ..., 
8.6. Dokładność i chropowatość powierzchni po obróbce 

9. PRZECIĄGANIE  
9.1. Ogólna charakterystyka i odmiany przeciągania 
9.1.1. Naddatek na obróbkę 
9.2. Budowa i geometria przeciągacza 
9.2.1. Geometria ostrzy 
9.2.2. Liczba ostrzy czynnych 
9.3. Parametry skrawania 
9.3.1. Prędkość skrawania 
9.3.2. Grubość warstwy skrawanej 
9.3.3. Szerokość warstwy skrawanej 
9.3.4. Pole przekroju warstwy skrawanej 
9.3.5. Czas maszynowy obróbki 
9.4. Siły i moc skrawania 
9.5. Struktura geometryczna powierzchni po przeciąganiu 

10. FREZOWANIE 
10.1. Ogólna charakterystyka procesu frezowania 
10.2. Frezy 
10.2.1. Klasyfikacja frezów 
10.2.2. Kształt i geometria ostrzy frezów 
10.2.2.1. Geometria frezów 
10.3. Odmiany frezowania 
10.3.1. Frezowanie walcowe 
10.3.2. Frezowanie czołowe 
10.4. Parametry skrawania 
10.4.1. Technologiczne parametry skrawania 
10.4.2. Geometryczne parametry skrawania 
10.4.2.1. Zależności między parametrami skrawania przy frezowaniu walcowym 
10.4.2.2. Zależności między parametrami skrawania przy frezowaniu czołowym 
10.4.2.3. Przekrój warstwy skrawanej 
10.5. Siły i moc skrawania 
10.5.1. Siły i moc skrawania przy frezowaniu walcowym 
10.5.2. Siły i moc skrawania przy frezowaniu walcowo-czołowym 
10.6. Czas maszynowy obróbki 
10.7. Chropowatość powierzchni po frezowaniu 

11. OBRÓBKA KÓŁ ZĘBATYCH  
11.1. Ogólna charakterystyka metod obróbki uzębień 
11.2. Frezowanie kształtowe uzębień 
11.2.1. Narzędzia 
11.2.2. Obróbka kół zębatych frezami modułowymi krążkowymi i palcowymi 
11.2.2.1. Parametry skrawania 
11. 2.2.2. Czas maszynowy obróbki 
11.3. Dłutowanie obwiedniowe kół zębatych metodą Fellowsa 
11.3.1. Narzędzia 
11.3.2. Nacinanie uzębień dłutakiem Fellowsa 
11.3.2.1. Parametry skrawania 
11. 3.2.2. Czas maszynowy dłutowania 
11.4. Dłutowanie kół zębatych narzędziem zębatkowym 
11.4.1. Narzędzia 
11.4.2. Nacinanie uzębień narzędziem zębatkowym 
11.4.2.1. Parametry skrawania 
11.5. Frezowanie obwiedniowe kół zębatych frezem ślimakowym 
11.5.1. Frezy modułowe ślimakowe 
11.5.2. Frezowanie obwiedniowe kół zębatych walcowych frezem ślimakowym 
11.5.2.1. Parametry skrawania 
11.5.2.2. Czas maszynowy obróbki 
11.5.3. Frezowanie ślimacznic 
11.5.3.1. Frezowanie promieniowe ślimacznic 
11.5.3.2. Frezowanie styczne ślimacznic 
11.5.3.3. Parametry obróbki 
11.5.3.4. Czas maszynowy obróbki 
11.6. Obróbka kół zębatych stożkowych 
11.6.1. Noże Gleasona 
11.6.2. Struganie kół zębatych metodą Gleasona 
11.6.2.1. Parametry obróbki 
11.6.2.2. Czas maszynowy obróbki

12. SZLIFOWANIE 
12.1. Cechy specyficzne obróbki ściernej 
12.2. Materiały i narzędzia ścierne 
12.2.1. Materiały ścierne 
12.2.1.1. Elektrokorund 
12.2.1.2. Węglik krzemu 
12.2.1.3. Diament 
12.2.1.4. Regularny azotek boru RAB 
12.2.2. Charakterystyka ściernic z elektrokorundu i węglika krzemu 
12.2.2.1. Kształt i wymiary ściernicy 
12.2.2.2. Ziarnistość i sposób jej określania 
12.2.2.3. Twardość ściernicy 
12.2.2.4. Struktura ściernic 
12.2.2.5. Spoiwo 
12.2.2.6. Przykład pełnego oznaczenia ściernic konwencjonalnych 
12.2.3. Charakterystyka ściernic diamentowych i z regularnego azotku boru 
12.2.3.1. Budowa i wymiary ściernicy 
12.2.3.2. Koncentracja diamentu 
12.2.3.3. Przykład oznaczenia ściernicy diamentowej 
12.2.3.4. Przykład oznaczania ściernicy z regularnego azotku boru 
12.3. Przygotowanie ściernic do pracy 
12.3.1. Wyrównoważanie ściernic 
12.3.1.1. Wyrównoważanie statyczne 
12.3.1.2. Wyrównoważanie dynamiczne 
12.3.2. Obciąganie ściernic 
12.3.2.1. Profilowanie ściernic 
12.3.2.2. Ostrzenie ściernic 
12.4. Mechanika procesu szlifowania 
12.4.1. Zależności kinematyczne 
12.4.1.1. Ruch główny 
12.4.1.2. Ruch posuwowy 
12.4.1.3. Ruch dosuwowy 
12.4.1.4. Stosunek prędkości 
12.5. Kinematyczna charakterystyka szlifowania 
12.5.1. Podstawy klasyfikacji odmian szlifowania 
12.5.2. Szlifowanie walcowe zewnętrzne kłowe 
12.5.2.1. Szlifowanie z posuwem wzdłużnym 
12.5.2.2. Wgłębne zewnętrzne szlifowanie walcowe kłowe 
12.5.3. Szlifowanie bezkłowe powierzchni zewnętrznych walcowych 
12.5.3.1. Wgłębne walcowe szlifowanie bezkłowe wałków 
12.5.3.2. Wzdłużne szlifowanie bezkłowe wałków 
12.5.4. Szlifowanie wewnętrznych powierzchni walcowych 
12.5.4.1. Szlifowanie wewnętrzne kłowe 
12.5.4.2. Szlifowanie wewnętrzne bezkłowe 
12.5.4.3. Szlifowanie obiegowe 
12.5.5. Szlifowanie płaszczyzn 
12.5.5.1. Obwodowe szlifowanie płaszczyzn 
12.5.5.2. Czołowe szlifowanie płaszczyzn 
12.6. Siły i moc szlifowania 
12.7. Jakość powierzchni szlifowanej 

13. OBRÓBKA ELEKTROEROZYJNA 
13.1. Określenie obróbki erozyjnej 
13.2. Podstawy fizykalne 
13.3. Obróbka elektroerozyjna 
13.3.1. Obróbka elektroiskrowa 
13.3.1.1. Generatory relaksacyjne (zależne) 
13.3.2. Obróbka elektroimpulsowa 
13.3.2.1. Generator impulsowy (niezależny) 
13.4. Ciecze dielektryczne i elektrody 
13.4.1. Ciecze dielektryczne 
13.4.2. Elektrody robocze 
13.5. Techniczno-ekonomiczne wskaźniki obróbki elektroerozyjnej 
13.5.1. Czynniki wpływające na efekty obróbki elektroerozyjnej 
13.5.2. Wskaźniki techniczne obróbki elektroerozyjnej 
13.5.2.1. Wydajność obróbki 
13.5.2.2. Zużycie względne Brody 
13.5.2.3. Stan powierzchni po obróbce elektroerozyjnej 
13.6. Zastosowanie obróbki elektroerozyjnej 

14. TRENDY ROZWOJOWE OBRÓBKI SKRAWANIEM 

LITERATURA