Podręcznik Techniki wytwarzania. Obróbka wiórowa, ścierna, erozyjna ujmuje materiał wykładu pod tym samym tytułem prowadzonego od wielu lat na Wydziale Mechanicznym Politechniki Wrocławskiej, na kierunkach Mechanika i Budowa Maszyn oraz Automatyka i Robotyka. Do napisania książki skłonił nas brak podręcznika do tego przedmiotu dla studentów naszego Wydziału, jak i innych wydziałów mechanicznych.

W podręczniku omówiono zagadnienia ubytkowego kształtowania elementów maszyn za pomocą obróbki skrawaniem - czyli wiórowej i ściernej, oraz obróbki erozyjnej. Chcieliśmy wypełnić lukę, jaka powstała po wyczerpaniu znakomitej książki prof. Jana Kaczmarka Podstawy obróbki wiórowej, ściernej i erozyjnej, wydanej przez WNT w 1970 r. Korzystały z niej liczne roczniki studentów technologów, a także bardzo wielu pracowników naukowo-dydaktycznych. Są wśród nich także autorzy tego podręcznika. Książka, o której mowa, jest niestety od wielu lat niedostępna na rynku księgarskim.

Książka jest podzielona na trzy części: ? obróbkę wiórową, ? obróbkę ścierną, ? obróbkę erozyjną.

Część I - Obróbka wiórowa ujmuje zagadnienia kształtowania części maszyn za pomocą narzędzi jedno- i wieloostrzowych o zdefiniowanej geometrii ostrza. Część tę podzielono na 13 rozdziałów, z których pierwsze cztery dotyczą charakterystyki ogólnej, podstawowych pojęć oraz fizycznych podstaw procesu skrawania, jego kinematyki i dynamiki. Omówiono też takie zagadnienia, jak siła, ciepło i temperatura skrawania, zużycie i trwałość ostrza, optymalizacja i dobór parametrów skrawania. Sporo uwagi poświęcono zagadnieniom jakości przedmiotu obrabianego i jego warstwy wierzchniej. Kolejne osiem rozdziałów ujmują opisy poszczególnych sposobów i odmian obróbki, takich jak: toczenie, struganie, przeciąganie, wiercenie, frezowanie, obróbka powierzchni śrubowych, obróbka uzębień. Zawierają one charakterystykę tych sposobów obróbki i ich odmiany, kinematykę i dynamikę, stosowane narzędzia oraz sposoby mocowania narzędzi i przedmiotów.

Część II - Obróbka ścierna zawiera podstawy teoretyczne i technologiczne obróbki ściernej oraz opis materiałów i narzędzi ściernych - zwartych i nasypowych. Omówiono podstawowe techniki obróbki ściernej, jak szlifowanie, gładzenie i dogładzanie oscylacyjne, docieranie i polerowanie ścierne, wygładzanie rotacyjne i wibracyjne w pojemnikach. Opisano także obróbkę luźnym ścierniwem, między innymi obróbkę udarowo-ścierną, przetłoczno-ścierną, magnetyczno-ścierną, strumieniowo-ścierną.

Część III - Obróbka erozyjna zawiera opisy podstawowych odmian obróbki, takich jak:
? obróbka elektroerozyjna EDM: drążenie i wycinanie elektroerozyjne,
? obróbka elektrochemiczna ECM.

Spis treści:

Przedmowa
Wstęp
Wykaz oznaczeń

CZEŚĆ I - OBRÓBKA WIÓROWA"

1. Charakterystyka ogólna i podstawowe pojęcia w obróbce skrawaniem narzędziami o zdefiniowanej geometrii ostrza
1.1. Wiadomości ogólne - współczesna rola obróbki skrawaniem
1.2. Podstawowe pojęcia w obróbce skrawaniem
1.3. Klasyfikacja obróbki skrawaniem
1.4. Trendy rozwojowe w obróbce skrawaniem
1.5. Elementy przedmiotu obrabianego i narzędzia
1.6. Parametry skrawania
1.7. Geometryczne parametry skrawania - warstwa skrawana
1.8. Układ odniesienia

2. Proces skrawania
2.1. Fizyczne podstawy procesu skrawania
2.2. Oddziaływanie ostrza na materiał obrabiany
2.3. Wióry
2.4. Siły w procesie skrawania
2.5. Ciepło i temperatura w procesie skrawania
2.6. Zużycie i trwałość ostrza
2.7. Skrawalność materiałów

3. Materiały narzędziowe w obróbce wiórowej
3.1. Podział i właściwości materiałów narzędziowych
3.2. Stale narzędziowe
3.3. Stale szybkotnące
3.4. Węgliki spiekane
3.5. Cermetale
3.6. Ceramika narzędziowa
3.7. Materiały supertwarde
3.8. Powłoki diamentowe w narzędziach skrawających

4. Wpływ struktury geometrycznej na jej właściwości użytkowe
4.1. Warstwa wierzchnia przedmiotu obrobionego
4.2. Powierzchnia styku pary trącej
4.3. Tarcie i zużycie powierzchni

5. Toczenie
5.1. Charakterystyka, odmiany i rodzaje toczenia
5.2. Czas maszynowy w toczeniu
5.3. Noże tokarskie
5.4. Mocowanie narzędzia
5.5. Mocowanie przedmiotów obrabianych
5.6. Podstawowe prace na tokarkach
5.7. Tokarki

6. Struganie, dłutowanie
6.1. Charakterystyka i odmiany obróbki
6.2. Obrabiarki
6.3. Noże strugarskie
6.4. Warunki obróbki
6.5. Siła skrawania
6.6. Zużycie i trwałość ostrza

7. Przeciąganie i przepychanie
7.1. Charakterystyka i odmiany obróbki
7.2. Obrabiarki
7.3. Narzędzia do przeciągania i przepychania
7.4. Siła skrawania
7.5. Zużycie i trwałość przeciągaczy i przepychaczy

8. Wiercenie, przewiercanie, pogłębianie i rozwiercanie
8.1. Charakterystyka kinematyczna i technologiczna
8.2. Parametry charakteryzujące obróbkę otworów na wiertarkach
8.3. Wiertarki
8.4. Narzędzia-budowa i geometria
8.5. Siły skrawania i moc skrawania
8.6. Zużycie ostrzy narzędzi do obróbki otworów
8.7. Mocowanie narzędzi
8.8. Mocowanie przedmiotów na wiertarkach
8.9. Dokładność obróbki i chropowatość powierzchni w obróbce otworów na wiertarkach

9. Frezowanie
9.1. Charakterystyka i odmiany frezowania
9.2. Geometria warstwy skrawanej
9.3. Warunki frezowania
9.4. Frezy
9.5. Frezarki
9.6. Opory i moc skrawania
9.7. Mocowanie frezów
9.8. Mocowanie przedmiotów obrabianych i wyposażenie frezarek
9.9. Przykłady kształtów powierzchni wykonywanych sposobem frezowania

10. Obróbka uzębień
10.1. Ogólna charakterystyka obróbki uzębień
10.2. Obróbka skrawaniem kół zębatych walcowych
10.3. Obróbka skrawaniem kół zębatych stożkowych
10.4. Nacinanie zębatek
10.5. Obróbki wykańczające uzębień
10.6. Zaokrąglanie zębów kół zębatych

11. Obróbka powierzchni śrubowych
11.1. Wprowadzenie
11.2. Nacinanie gwintu pojedynczym nożem
11.3. Nacinanie gwintu nożami wielokrotnymi, gwintownikami, narzynkami i głowicami gwinciarskimi
11.4. Nacinanie gwintu frezami
11.5. Zjawiska fizyczne oraz strona techniczna i ekonomiczna procesu nacinania gwintów

12. Obróbka na wiertarko-frezarkach i wytaczarkach
12.1. Obróbka na wiertarko-frezarkach
12.2. Obróbka na wytaczarkach
12.3. Obróbka na wytaczarkach diamentowych (precyzyjnych)
12.4. Narzędzia

13. Dobór narzędzi i parametrów skrawania
13.1. Ogólne zasady doboru narzędzi i parametrów skrawania
13.2. Optymalizacja parametrów skrawania

CZĘŚĆ II - OBRÓBKA ŚCIERNA

14. Materiały i narzędzia ścierne
14.1. Charakterystyka obróbki ściernej
14.2. Materiały ścierne i polerskie
14.3. Klasyfikacja ścierniwa
14.4. Spoiwa
14.5. Ściernice, osełki, segmenty, pilniki ścierne
14.6. Narzędzia ścierne nasypowe

15. Szlifowanie
15.1. Szlifowanie ściernicami
15.2. Przygotowanie ściernic do pracy
15.3. Mechanika procesu szlifowania
15.4. Ciepło i temperatura szlifowania
15.5. Zużycie i trwałość ściernicy
15.6. Wydajność i czas szlifowania
15.7. Dokładność geometryczna i jakość warstwy wierzchniej
15.8. Szlifowanie narzędziami nasypowymi

16. Gładzenie i dogładzanie oscylacyjne
16.1. Gładzenie
16.2. Charakterystyka gładzenia

17. Docieranie i polerowanie ścierne
17.1. Docieranie
17.2. Polerowanie ścierne

18. Wygładzanie rotacyjne i wibracyjne w pojemnikach
18.1. Charakterystyka obróbki
18.2. Wygładzarki
18.3. Środki wspomagające obróbkę w wygładzarkach

19. Obróbka luźnymi ziarnami ściernymi
19.1. Obróbka udarowo-ścierna
19.2. Obróbka tłoczno-ścierna
19.3. Obróbka magnetyczno-ścierna
19.4. Obróbka strumieniowo-ścierna

CZĘŚĆ III - OBRÓBKA EROZYJNA

20. Obróbka erozyjna
20.1. Obróbka elektroerozyjna (EDM)
20.2. Kinematyka drążenia elektroerozyjnego
20.3. Narzędzia (elektrody robocze)
20.4. Ciecze robocze (dielektryki)
20.5. Wskaźniki technologiczne obróbki elektroerozyjnej
20.6. Zastosowanie obróbki elektroerozyjnej
20.7. Obrabiarki

21. Obróbka elektrochemiczna (ECM)
21.1. Istota obróbki elektrochemicznej
21.2. Czynniki wpływające na efekty obróbki elektrochemicznej
21.3. Zastosowanie obróbki elektrochemiczną i jej efekty
21.4. Mieszane - hybrydowe - metody obróbki elektrochemicznej

Literatura